Paragrafen 

Onderhoud kapitaalgoederen

Een groot deel van het gemeentelijk vermogen is geïnvesteerd in kapitaalgoederen. De kapitaalgoederen zijn van groot belang voor het functioneren van onze gemeente, onder andere op het gebied van leefbaarheid, veiligheid, verkeer, vervoer en recreatie. Onderhoud en beheer is nodig om kapitaalvernietiging te voorkomen en om veiligheid te waarborgen.

Met het beheer en onderhoud van onze wegen, riolering, water, openbaar groen en gemeentelijk gebouwen is een grote inzet van onze middelen gemoeid. De lasten van onze kapitaalgoederen zijn onderdeel van de verschillende programma’s. Deze paragraaf geeft een integraal inzicht in de kaders, ontwikkelingen, onderhoudstoestand en kosten van onze kapitaalgoederen over de programma’s heen.

Wegen

Volumes

Verharding 
Asfalt1.823.909 m2
Elementenverharding2.586.626 m2
Betonverharding119.737 m2
Overige178.580 m2
Totaal4.708.851 m2
Waaronder: 
Voetpad1.121.543 m2
Fietspad304.727 m2
Rijbaan2.581.928 m2

Onderhoudssystematiek

De gemeente Hengelo hanteert voor het beheer en onderhoud van wegen het kwaliteitsniveau zoals deze omschreven zijn in de landelijke richtlijnen van het CROW.

Veranderingen in het onderhoudsniveau

Het onderhoudsniveau wordt niet veranderd. Hengelo streeft er naar om de richtlijnen van het CROW te handhaven.

Relevante veranderingen t.o.v. vorig jaar

Het preventief herstraten gebeurd op basis van meldingen en geconstateerde schades. Deze werkzaamheden worden per 1 januari naar waarschijnlijkheid uitgevoerd door de nieuwe organisatie Gildebor.

Coalitieakkoord

In het coalitieakkoord is niet specifiek aandacht gevestigd op het onderhoud van wegen.

Relevante beleidsnota’s

  • De wegennota 2003
  • Het gemeentelijk verkeer en vervoersplan 2003

Grote projecten en ontwikkelingen

Dalmeden en Medaillon

De komende jaren blijft de gemeente Hengelo inzetten op gebiedsontwikkelingen. Er moeten nog delen openbare ruimte aangelegd worden in Medaillon en Dalmeden. Het areaal wegen en trottoirs neemt hierdoor verder toe.

Enschedesestraat, Kuipersdijk, Deurningerstraat

In de perioden 2017 - 2020 worden de Enschedesestraat, de Kuipersdijk en de Deurningerstraat volledig heringericht. Als gevolg hiervan worden de wegen, fietspaden en trottoirs ook opnieuw aangelegd.

Laan Hart van Zuid

De ontbrekende delen van de nieuwe ontsluitingsweg ‘Laan Hart van Zuid’ worden aangelegd.

Huidige staat van onderhoud

Uit inspecties en de evaluatie over het onderhoud van de openbare ruimte blijkt dat er sprake is van enige achterstand op het gebied van verharding en verlichting. Deze wordt onder andere veroorzaakt doordat in de jaren ’70 en ’80 veel infrastructurele voorzieningen zijn aangelegd, welke nu toe zijn aan vervanging. Daarnaast zijn de kosten voor het uitvoeren van onderhoudswerkzaamheden verhoogd en de budgetten verlaagd. De budgetten zijn wel toereikend om de staat van onze wegen aan de landelijke CROW richtlijnen te laten voldoen.

Kort cyclisch onderhoud wordt naar waarschijnlijkheid per 1 januari 2017 uitgevoerd door Gildebor. Hierbij worden meldingen verholpen en kleine reparaties aan straatwerk uitgevoerd. Het grote onderhoud aan de wegen, trottoirs en andere verhardingen wordt hoofdzakelijk uitgevoerd door aannemers in opdracht van de gemeente. Opdrachten worden verstrekt als er niet meer voldaan wordt aan de landelijke richtlijnen voor wegen of wanneer er schades geconstateerd zijn waarbij onderhoud vereist is. Zo blijft de veiligheid gewaarborgd. Wel is het nodig kritisch te blijven nadenken over het gewenste beheerniveau.

Financiën

De budgetten zijn voldoende om de wegen te blijven laten voldoen aan de landelijke CROW richtlijnen. De budgetten zijn niet voldoende om alle onderhoudsmaatregelen en vervangingen uit te kunnen voeren. Ook wegen die wel voldoen aan de gestelde normen hebben onderhoud nodig. Dit wordt nu uitgesteld. Wanneer wegen onder het gestelde onderhoudsniveau dreigen te komen, krijgen deze een hogere prioriteit en worden deze eerder aangepakt. Er wordt voor het onderhoud van de wegen niet jaarlijks gereserveerd. Er wordt wel gereserveerd als er vanuit onderhoud geld aan projecten moet worden bijgedragen en als er gecombineerde onderhoudsactiviteiten plaatsvinden. Als er achterstallig onderhoud is waar geen budget voor is, wordt hiervan melding gemaakt aan de raad en wordt om extra budget gevraagd. De budgetten zijn:

2017201820192020
Kosten van derden3.241.8233.198.6863.195.7383.195.358
Kapitaallasten212.130225.269213.269210.216
Onderhoud materieel14.18314.18314.18314.183
Totaal3.468.136 3.438.138 3.423.190 3.419.757

Groen

Volumes

Groen 
Bomen36.201 st
Heesters & botanische rozen245.000 m2
Bodembedekkers92.000 m2
Hagen168.000 m2
Vaste planten en rozen9.150 m2
Gazon1.607.820 m2
Berm455.000 m2
Kruid gras1.400.000 m2
Overige groen2.105.000 m2

Relevant beleid

Onderhoudssystematiek

In de beheercatalogus 2007 is aangegeven hoe het groen beheerd moet worden. Er is bijvoorbeeld vermeld hoe lang het gras mag zijn, hoeveel onkruid aanwezig mag zijn, hoeveel overhang er mag zijn. Ook zijn hierin zaken vermeld zoals minimale vlakheid, minimale bedekking etc. De beheercatalogus maakt onderscheid in niveau ‘Hoog’, niveau ‘Basis’ en niveau ‘Laag’. Bedrijventerreinen worden beheerd op niveau ‘Laag’. Het centrum en de wijkwinkelcentra worden beheerd op niveau ‘Hoog’. De rest van Hengelo wordt beheerd op niveau ‘Basis’.

Veranderingen in het onderhoudsniveau

Het onderhoudsniveau wordt niet veranderd.

Coalitieakkoord

Volgens het coalitieakkoord is groen belangrijk voor de leefbaarheid van de stad. Nieuwe ontwikkelingen in de openbare ruimte worden waar mogelijk benut om de groen functie te versterken. Daarbij wordt gekozen voor een slimme en flexibele benadering zonder het kader van de hoofdgroenstructuur los te laten. Waar mogelijk wordt meegewerkt aan zelfbeheer door bewoners. Bij illegaal grondgebruik is het uitgangspunt een oplossing vinden via bijvoorbeeld verkoop of verhuur.

Om dit mogelijk te maken heeft de gemeenteraad in 2015 besloten om het beleid te versoepelen. Voorafgaand aan dit besluit was het zo dat alle ingrepen in de hoofdgroenstructuur, groot of klein, moesten worden voorgelegd aan de gemeenteraad. Dit is –vooral voor kleine ingrepen- een omslachtige procedure. Het college kan hier nu zelf besluiten over nemen. Per geval zal nog altijd zorgvuldig worden gekeken of de ingreep echt nodig is, en of er nog andere mogelijkheden zijn.

Verder heeft de raad besloten om bewoners die een stukje gemeentegrond illegaal in gebruik hebben, onder bepaalde voorwaarden toe te staan om deze grond te kopen of in gebruik te nemen. Dit wordt dan mogelijk gemaakt voor stukjes grond die vóór een peildatum (11 maart 2013) illegaal in gebruik zijn genomen. Dit is terug te vinden op luchtfoto’s. Om deze beleidswijzigingen mogelijk te maken zijn de Nota Snippergroen 2013 en het Groenplan Hengelo op onderdelen aangepast.

Inzichten op gebied van spelen veranderen. Er is sprake van een verschuiving naar meer natuurlijk spelen en een grotere nadruk op ontmoeting. Er komt meer aandacht voor informele speelruimte. In het nieuwe speelbeleid geven we een grotere rol aan onze inwoners om zelf speelvoorzieningen te realiseren en/of te onderhouden.

In de afgelopen jaren heeft de gemeente te maken gehad met forse bezuinigingen, ook op het speelbudget. Dit had grote gevolgen, want met het overblijvende budget zou de gemeente bijna de helft van het aantal speelplekken op den duur niet meer kunnen onderhouden. De gemeenteraad vond dit te ver gaan en heeft daarom besloten extra geld beschikbaar te stellen, zodat toch nog 80% van het aantal ingerichte speelplekken in Hengelo voor de toekomst behouden kan blijven.

Om dit te bereiken wordt ingezet op een verbetering van de kwaliteit van de overblijvende speelplekken, zodat de onderhoudskosten omlaag kunnen en de voorzieningen langer mee kunnen. Er zullen oude speelplekjes moeten verdwijnen en sommige speelplekken zullen worden samengevoegd. Dit gebeurt niet in één keer, maar in de loop van de jaren. De gemeente doet dit niet alleen; de voorstellen hiervoor worden gemaakt in overleg met de bewonersorganisaties en bewoners. Er is een Plan van Aanpak Participatie 'Duurzaam spelen' opgesteld, waarin staat hoe de bewonersorganisaties en bewoners bij deze plannen worden betrokken.

De gemeenteraad heeft de Kadernota Spelen en het Plan van Aanpak in 2016 vastgesteld. Daarmee is het traject van start gaan waarin de bewonersorganisaties en de bewoners worden betrokken bij de plannen voor samenvoeging en concentratie van speelplekken.

Relevante beleidsnota’s

  • Beheercatalogus 2007
  • Bomenverordening 2009
  • Groenplan Hengelo 2015
  • Bomenbeheerplan 2010
  • Nota snippergroen 2015
  • Kadernota Spelen 2016

Grote projecten en ontwikkelingen

Uitbreidingslocaties

De komende jaren wordt er steeds meer openbare ruimte aangelegd in de uitbreidingsgebieden Dalmeden, Medaillon en ‘t Rot. Als gevolg hiervan neemt ook het areaal openbare ruimte en daarmee het groenareaal toe.

Reconstructies

De reconstructie van de Westtangent is afgerond. Hierbij zijn veel nieuwe bomen en nieuwe beplantingen aangebracht, die overgaan in regulier beheer. De Enschedesestraat, Deurningerstraat, Vosboerweg, Kuipersdijk en Mozartlaan worden heringericht. Als gevolg hiervan is/wordt ook het openbaar groen opnieuw aangelegd. Omdat het hier in hoofdzaak gaat om vervanging leidt dit tot een beperkte correctie op de arealen.

De bomen in de Troelstrastraat zijn in een zeer slechte conditie en moeten worden vervangen. Hiervoor zijn middelen in de begroting gereserveerd.

Nieuwe infrastructuur & openbare ruimte

De realisatie van het noordelijke deel van de laan Hart van Zuid start in 2016. Het zuidelijke deel, inclusief de brug over het Twentekanaal, volgt in de jaren daarna. De Watertorenlaan wordt gereconstrueerd waarbij gelijktijdig een gedeelte van de fietssnelweg F35 en de nieuwe Veldbeek worden aangelegd.

Deze nieuwe aanleg leidt tot een uitbreiding van het areaal openbare ruimte. De aanleg van het Watertorenpark, gereed in 2016 / begin 2017, leidt tot een behoorlijke uitbreiding van het groenareaal.

Organisatieontwikkelingen

In 2016 is de bestuurlijke opdracht ‘samen verder’ verder uitgewerkt. Samen met de Hof van Twente en de SWB wordt een nieuw bedrijf opgericht te weten Gildebor. Dit nieuwe bedrijf gaat een groot deel van het onderhoud van de openbare ruimte voor zijn rekening nemen. Speerpunten zijn de kwaliteit van de openbare ruimte, vakmanschap en mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt opleiden en de mogelijkheden tot werk bieden. Doel is dat deze nieuwe organisatie per 1-1-2017 van start gaat.

Actualisatie Bomenverordening

De bomenverordening wordt aangepast, waarbij het uitgangspunt is dat waardevolle bomen beschermd blijven en tegelijkertijd de regelgeving wordt vereenvoudigd en de vergunningplicht deels wordt afgeschaft.

Huidige staat van onderhoud

Voor één derde van Hengelo zijn er contracten afgesloten met aannemers om het kort cyclisch onderhoud uit te voeren. Het overige twee derde deel van Hengelo wordt beheerd door de het groenbedrijf van de SWB en de eigen dienst en vanaf 2017 naar verwachting door Gildebor. De kwaliteit is voor 85% conform de afgesproken beheerniveaus. Om dit niveau te behouden voeren we renovaties en omvormingen uit. Dit doen we zowel met eigen mensen als ook met aannemers. De bezuinigingen van de afgelopen jaren zetten de kwaliteit wat onder druk.

Financiën

De budgetten zijn voldoende voor het regulier onderhoud om de vastgestelde onderhoudsniveaus te behouden. Voor renovaties is niet voldoende geld beschikbaar. Er wordt jaarlijks niet voor groot onderhoud gereserveerd. Wanneer er onvoldoende budget beschikbaar is voor groot onderhoud, wordt hiervoor aan de raad een krediet gevraagd. Ook wordt gekeken of een combinatie kan worden gevonden met projecten en andere onderhoudswerkzaamheden die plaatsvinden, zoals rioleringswerkzaamheden en herstraten.

2017201820192020
Kosten van derden2.302.6472.301.7842.262.5202.261.276
Kapitaallasten206.024214.010219.411226.589
Onderhoud materieel64.01764.01764.01764.017
Totaal:2.572.688 2.579.811 2.545.948 2.551.882

Water en riolering

Volumes

Riool 
Vrijverval riool609.497 m1
Mechanisch riool88.891 m1
Kolken33.325 st
Drukriool- en rioolgemalen361 st
Drainage229.916 m1

Onderhoudssystematiek

De kwaliteit van de riolering wordt beoordeeld via periodiek uitgevoerde camera inspecties. Op basis hiervan is een rioolrenovatieplan opgesteld. Daarbij is onderscheid gemaakt naar urgentie. Sommige riolen moeten snel worden vervangen (binnen 1 jaar, urgent), anderen zijn minder urgent (2-5 jaar) en een deel is niet urgent (6-10 jaar). Deze laatste groep wordt later nogmaals geïnspecteerd. Voor alle overige riolen wordt een verwachte levensduur van 60 jaar aangehouden.

Veranderingen in het onderhoudsniveau

Het onderhoudsniveau wordt niet veranderd.

Relevante veranderingen t.o.v. vorig jaar

In de afgelopen jaren is voor bijna € 2 miljoen structureel bezuinigd op de riolering. Dat betekent dat grondwaterprojecten worden getemporiseerd en dat vervanging van rioolbuizen meer risicogestuurd plaatsvindt.

Coalitieakkoord

In het coalitieakkoord is aandacht voor het klimaatbestendig maken van de stad. Onder andere tijdelijke waterberging in de openbare ruimte en de inrichting van stuwgebieden die bij hevige neerslag het water bovenstrooms langer vasthouden. Verder is er aandacht voor beekherstel (Omloopleiding, Berflobeek, Drienerbeek en delen van de Veldbeek). De uitvoering van deze waterhuishoudingsplannen levert een sterke bijdrage aan de duurzaamheidsdoelstellingen van de gemeente.

Relevante beleidsnota’s

  • Verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan 2013-2017 (vastgesteld in 2013)
  • Gemeentelijk Grondwaterplan (vastgesteld in 2013)
  • Gemeentelijk Waterplan (vastgesteld in 2006)

NB: het Gemeentelijk Grondwaterplan en het Gemeentelijk Waterplan maken integraal onderdeel uit van het vGRP 2013-2017.

Grote projecten en ontwikkelingen

  • Opstellen vGRP 2018-2022
  • Rioolvervanging Enschedesestraat in combinatie met HOV Hengelo-Enschede
  • Rioolverzwaring Deurningerstraat
  • Rioolverzwaring Mozartlaan
  • Rioolvervanging Ketelstraat
  • Inrichten openbare ruimte voor waterberging (WOLK),
  • Oplossen grondwateroverlast. (loopt meerdere jaren)
  • Herinrichting Drienerbeek tussen de Haverweg en de Grundellaan
  • Herinrichting Berflobeek bij de Marskant
  • Aanleg (delen van) de Veldbeek
  • Aanleg gedeelte Balktsbeek

Op het gebied van riolering en waterhuishouding wordt samengewerkt met de Twentse gemeenten en het Waterschap. Met zogenaamde werkplaatsen wordt door gezamenlijk onderzoek geprobeerd kostenbesparingen te realiseren in de waterketen.

Huidige staat van onderhoud

De kwaliteit van de riolering wordt beoordeeld door periodiek uitgevoerde camerainspecties. Op basis hiervan is een rioolrenovatieplan opgesteld. In het rioolrenovatieplan wordt naast vervanging ook gekeken naar de mogelijkheid van deelreparaties en re-lining. De kosten van vervangingen, renovaties en de exploitatielasten worden volledig gedekt door de voorziening riolering. Om grondwaterstanden goed en langdurig in beeld te krijgen is een grondwatermeetnet gerealiseerd. Dit bestaat uit ruim 100 peilbuizen met dataloggers. Het beheer en onderhoud van het meetnet wordt volledig gedekt middels de voorziening riolering. Het beheer en onderhoud van de beken en bergingsvijvers (oppervlaktewater) ligt bij het waterschap Vechtstromen.

Riolering wordt nu later vervangen dan in het verleden het geval was. Het beheer vindt meer risicogestuurd plaats. De functionaliteit en veiligheid blijven echter gewaarborgd.

Financiën

De budgetten voor regulier en groot onderhoud zijn vastgesteld in het GRP. Op basis van het GRP 2013-2017 zijn de budgetten voldoende. Hoewel het beheer meer risicogestuurd plaats vindt is de verwachting dat dit voldoende is om de eisen die aan de functionaliteit en veiligheid worden gesteld te waarborgen. Mocht een riolering onverhoopt eerder moeten worden vervangen dan gepland dan kan dit vaak worden opgelost door een geplande vervanging wat naar achteren te schuiven.

Riolering2017201820192020
Kosten van derden979.739979.739979.739979.739
Kapitaallasten2.012.9752.050.6192.057.4842.075.416
Onderhoud materieel16.00716.00716.00716.007
Mutaties in voorzieningen1.804.8652.091.9932.412.7372.740.905
Interne doorberekeningen1.505.0701.505.0701.505.0701.505.070
Totaal:6.318.656 6.643.428 6.971.037 7.317.137
Overige Waterlopen2017201820192020
Kosten van derden175.849175.849175.849175.849
Kapitaallasten2.305975956937
Mutaties in voorzieningen29.540000
Totaal:207.694 176.824 176.805 176.786

Gebouwen

Volumes

Gebouwen
Wettelijke taak (onderwijs)88 objecten
Gemeentelijk beleid (kunst & cultuur, sport, welzijn, parkeren, kinderboerderij)72 objecten
Huisvesting eigen organisatie12 objecten
Herontwikkeling (grondexploitaties)46 objecten
Afstoten (heroverweging eigendom, verkoop of sloop) 33 objecten

Het gemeentelijk vastgoed bestaat uit 251 objecten. Deze zijn voor € 470,1 miljoen verzekerd (herbouwwaarde). Het gemeentelijk bezit aan objecten bestaat onder andere uit scholen, sporthallen, buurthuizen en aankopen in het kader van grondverwerving. Als gevolg van deze diversiteit zijn de onderhoudskosten voor de gebouwen onderdeel van verschillende beleidsprogramma’s en sectoren.

Beheer

Het Vastgoedbedrijf beheert de gemeentelijke vastgoedobjecten. Met ‘de gemeentelijke vastgoedobjecten’ worden alle verhuurbare objecten bedoelt die in gemeentelijk bezit zijn. De gemeente bezit dit vastgoed als middel om beleidsdoelstellingen te halen. Het hebben van vastgoed is geen doel op zich.

Gemeentelijke objecten die nog niet door het Vastgoedbedrijf worden beheerd zijn: stadion Veldwijk, het Twentebad en het stadhuis. Dit in verband met de geplande renovaties. Deze panden zullen in een later stadium overgaan naar het Vastgoedbedrijf.

Schoolgebouwen en panden in grondexploitaties worden ook niet beheerd door het Vastgoedbedrijf. Schoolgebouwen zijn juridisch eigendom van de schoolbesturen. Pas op het moment dat een school leeg komt te staan komt het volledige eigendom en beheer bij het vastgoedbedrijf te liggen. Objecten die in een grondexploitatie zijn aangekocht voor de ontwikkeling van een locatie blijven in principe in de grondexploitatie zitten.

Onderhoudssystematiek

Momenteel wordt, in opdracht van het Vastgoedbedrijf, het onderhoudsniveau van het gemeentelijk vastgoed inzichtelijk gemaakt conform de NEN 2767-systematiek (conditiemeting van gebouwen en installaties door middel van een vastgelegde meet- en registreermethode). Deze informatie wordt in een meerjarenonderhoudsplanning gezet. Deze onderhoudsplanning bestrijkt een periode van 40 jaar die elk jaar, ten aanzien van de tijdstippen van onderhoud, wordt geactualiseerd. Per categorie van vastgoedobjecten dient een gewenst onderhoudsniveau te worden vastgesteld. Aan de hand van het huidig en toekomstig gebruik van de vastgoedobjecten wordt dan beoordeeld welke onderhoudswerkzaamheden voor dat doel noodzakelijk zijn.

Veranderingen in het onderhoudsniveau

In afwachting op de uitkomsten van de inspectie kan het gewenste onderhoudsniveau worden vastgesteld en de daarbij behorende onderhoudskosten voor 2018 en volgend worden bepaald. De onderhoudskosten blijven voor 2017 nog gelijk.

Coalitieakkoord

In het coalitieakkoord wordt niets vermeld over het onderhoudsniveau. Tevens zijn er door de raad of het college geen richtlijnen vastgesteld met betrekking tot het onderhoudsniveau.

Relevante beleidsnota’s

  • Businessplan oprichting Vastgoedbedrijf 2012

Grote projecten en ontwikkelingen

De belangrijkste ontwikkeling is de inspecties van het gemeentelijk vastgoed, wat hierboven is geschetst.

Huidige staat van onderhoud

Momenteel is er nog geen kwaliteitsniveau vastgesteld. Het streven is om voor de begroting 2018 alle onderhoudsniveaus en de daar bijbehorende budgetten goed in beeld te hebben. Over het algemeen is de staat van het onderhoud voldoende. Voor de panden die in aanmerking komen voor verkoop/sloop kan het onderhoudsniveau wat lager liggen.

Financiën

Op dit moment is de inschatting dat de getroffen onderhoudsvoorzieningen en de bestemmingsreserve toereikend zijn om het huidige onderhoudsniveau te bestendigen.

De budgetten zijn:

2017201820192020
Regulier onderhoud899.445 891.261 795.033 945.420
Groot onderhoud990.185 1.212.974 1.090.823 1.092.633
Totaal:1.889.630 2.104.235 1.885.856 2.038.053

Deze budgetten zijn uitsluitend ten behoeve van kosten derden. Voor het onderhoud dat door ons eigen personeel wordt gedaan (personeelslasten) zijn separate budgetten opgenomen. Het onderhoud voor de onderwijsgebouwen en de panden die in de grondexploitaties zitten, worden niet vanuit bovengenoemde budgetten bekostigd. Het onderhoud van de panden in de grondexploitaties worden binnen de grondexploitaties gedekt. Voor de onderwijsgebouwen krijgen de schoolbesturen een rechtstreekse bijdrage van het rijk voor het onderhoud. Het onderhoud van de gymnastieklokalen, leegstaande schoolgebouwen en noodlokalen worden uit de reserve onderwijshuisvesting gefinancierd. Indien er voor objecten geen voorziening of reserve aanwezig is en er dient (groot) onderhoud uitgevoerd te worden, dient hiervoor bij de raad een krediet aangevraagd te worden. Dit geldt ook indien er bij een object achterstallig onderhoud wordt geconstateerd.