Paragrafen 

Investeringen

Als uitvloeisel van de Nota ‘Spelregels voor investeringen’ wordt bij de begroting een paragraaf gevoegd over het investeringsprogramma van de gemeente Hengelo om meer inzicht te verschaffen in het totaal van de investeringen. Een belangrijk onderdeel hiervan een integraal Meerjarig Investeringsplan (MIP). Een MIP is onderdeel van een Planning- en Control instrumentarium, waarmee de gemeente inzicht krijgt in de consequenties van het investeringsbeleid voor de gemeentelijke balans en de gemeentelijke schuld in de toekomst.

De financiële gevolgen van de diverse investeringen, zijn daar waar ze neerslaan in de begroting 2017, verwerkt in de betreffende programma’s. In deze paragraaf wordt eerst ingegaan op investeringen in het algemeen en daarna op de ontwikkelingen in de Algemene Reserve Investeringen (ARI).

Investeringen - algemeen

Een belangrijk onderdeel van de kaderstellende rol van de raad is de Beleidsbegroting. Een voornaam bestanddeel van de Beleidsbegroting betreft de investeringen. Door het college is in 2014 de nota ‘Spelregels voor investeringen’ vastgesteld, waarna de raad erover is geïnformeerd. De nota bevat onder andere maatregelen die leiden tot een betere beheersing van de investeringen en de ermee samenhangende lasten. Verder beoogt deze nota een betere en (concern)bredere afweging van verschillende investeringsalternatieven. Ook staan hier de bevoegdheden van de gemeenteraad en het college beschreven.

Gemeenten investeren, bijvoorbeeld, in de wettelijke en noodzakelijke instandhoudingstaak (vervangingen in de openbare ruimte), in maatschappelijk vastgoed, in sociaal-culturele en maatschappelijke voorzieningen, in milieumaatregelen en in infrastructuur. Ook worden investeringen gedaan in de bedrijfsvoering van de gemeente, zoals het gemeentelijk wagenpark en automatisering. Een aparte categorie betreft de investeringen in de grondcomplexen. Hierover wordt de raad apart geïnformeerd middels de jaarlijkse herzieningen van de grondexploitaties.

De impact van de investeringen op de Beleidsbegroting en de bedrijfsvoering is groot. Investeringen leggen voor meerdere jaren een beslag op de schaarse begrotingsruimte. Daarom zijn de volgende aspecten bij besluitvorming van groot belang.

  • Keuzes : wel of niet investeren
  • Prioriteren: investeren in alternatief A of alternatief B
  • Fasering: op welke termijn moet worden geïnvesteerd of vervangen

Bevoegdheden

Investeringen worden vastgesteld door de gemeenteraad. Daarmee zijn de financiële effecten van de totale investeringen in de begroting vastgesteld. Als een investering is vastgesteld zijn de (budgettaire) randvoorwaarden bepaald. Zo is duidelijk onder welke voorwaarden een investering kan worden vrijgegeven.

De raad stelt de investering eenmalig vast. Het college gaat over het vrijgeven van investeringen, tenzij er een aanmerkelijk financieel, beleidsinhoudelijk of maatschappelijk belang is en/of de raad heeft aangeven dat een raadsbesluit noodzakelijk is om de investering vrij te geven. Het college advies voor de vrijgave wordt gebaseerd op een onderbouwde kostenbegroting. Het college legt verantwoording af over de investeringen aan de raad middels de herziening grondexploitatie en/of planning en control documenten (beleidsrapportage en jaarreking).

Herziening grondexploitaties

Voor de autorisatie van investeringen in bouwgrondexploitatie stelt de raad jaarlijks de herzieningen grondexploitaties vast. Door bij vaststelling van de jaarlijkse herzieningen het krediet binnen de eerstvolgende vier jaarschijven van de geactualiseerde, vastgestelde grondexploitaties vrij te geven, wordt het budgetrecht van de raad ingevuld. De jaarschijven omvatten diverse kosten- en opbrengstenposten. Bij de investeringen in plan- en civiele kosten (sloop, saneren, bouw- en woonrijp maken) wordt het budget vrijgegeven door het college. De overige investeringen zijn vrijgegeven middels het raadsbesluit. Met het vrijgeven van kredieten kan het college overgaan tot uitvoering.

Bevoegdheden

In onderstaande tabel staan de algemene bevoegdheden bij investeringen genoemd.

Bevoegdheden bij investeringenBevoegd orgaan
VaststellenGemeenteraad
VrijgevenCollege
UitvoerenCollege
AanwendenBudgethouders
DoorschuivenCollege

Meerjarig Investeringsplan (MIP)

In bijlage 8.6 treft u een gedetailleerd meerjarig overzicht van alle lopende en voorgenomen investeringen. Dit plan vormt sinds de Beleidsbegroting 2015-2018 een nieuw onderdeel. Het geeft inzicht in de volumes van de voorgenomen investeringen en de fasering ervan. In de jaarstukken wordt ter vergelijk en verantwoording een soortgelijk overzicht opgenomen. Dit investeringsplan is realistisch en haalbaar in tijd en capaciteit. In het investeringsplan wordt per investering aangegeven of het een vervangingsinvestering is of niet. Het meerjarig investeringsplan bevat vanzelfsprekend ook uitgestelde of vertraagde investeringen uit eerdere jaren.

Een raadsbesluit voor het vrijgeven van de investering is noodzakelijk bij ten minste die voorstellen met een aanmerkelijk financieel, beleidsinhoudelijk of maatschappelijk belang. Deze investeringen behoeven ook meer informatie dan in het investeringsplan wordt vermeld. Deze informatieverstrekking is het voornaamste doel van een dergelijk raadbesluit. Natuurlijk speelt ook de afweging van nut en noodzaak in een dergelijk raadsbesluit maar op hoofdlijnen vindt deze afweging al plaats voordat een investering in het investeringsplan wordt opgenomen.

Zwaartepunt investeringen

Naar het zich thans laat aanzien zal het zwaartepunt van de investeringen in 2017 liggen bij de volgende projecten:

Warmtenet Hengelo; in 2016 is het besluit genomen om het Warmtenet te verzelfstandigen. Daarbij zijn financiële afspraken gemaakt over de overdracht van de bestaande activa en over de aanleg van de backbone. De aanleg van de backbone is in 2016 gestart en zal in 2017 grotendeels zijn afgerond en in gebruik genomen. De investeringen in de backbone worden grotendeels door de gemeente bekostigd, waarbij een aanzienlijk deel via subsidies van rijk en provincie worden gedekt. Met de investering in de backbone wordt duurzame industriële restwarmte van AkzoNobel beschikbaar gesteld voor de verwarming van woningen en utiliteitsgebouwen in Hengelo Zuid.

Nieuwbouw stadskantoor en renovatie Stadhuis; in januari 2016 heeft de gemeenteraad het besluit genomen om te starten met de renovatie van het stadhuis en tegelijkertijd met de nieuwbouw van het stadskantoor te beginnen. De aanbesteding van deze grote investering is in 2016 voorzien. De uitvoering zal in 2017 en 2018 plaatsvinden.

Reconstructie Enschedesestraat; dit is in 2015 in uitvoering genomen en wordt in 2017 afgerond. Het betreft het tracé inclusief de kruising Kuipersdijk-Enschedesestraat tot en met de kruising Drienerstraat-Enschedesestraat. Hiermee wordt de Enschedesestraat als belangrijke oostelijke entree van de binnenstad zowel functioneel als qua uitstraling enorm verbeterd.

Binnenstad; Als vervolg op de reconstructie van de Enschedesestraat zoals hiervoor beschreven zal ten behoeve van een impuls aan de binnenstad in 2017 naar verwachting ook het stuk van de Enschedesestraat tussen de Brinkstraat en de Drienerstraat worden aangepakt. Daarnaast wordt ervan uitgegaan dat de openbare ruimte in een deel van het gebied Lange Wemen in uitvoering wordt genomen conform het raadsbesluit in 2013, mogelijk gecombineerd met het verbeteren van de openbare ruimte in de Pastoriestraat als onderdeel van een investering van betrokken ondernemers.

Twentebad; 2017 staat in het teken van fase II in de renovatie. Fase II betekent de renovatie van het 50 meter sportbad en het plaatsen van een nieuwe (deels flexibele) overkapping. Aan het einde van fase II beschikt Hengelo over het enige overdekte 50 meter sportbad van Overijssel. De realisatie van dit bad creëert ruimte voor extra huurinkomsten aan breedtesport en schoolzwemmen en maakt de zomerperiode minder kwetsbaar voor slecht weer. Daarnaast zorgt clustering van (vereniging)zwemsport in dit bad voor ruimte voor meer bezoek aan activiteiten in het hoofdgebouw (zorg/activiteiten/recreatie). Na fase II is het tijd om het 25 meter wedstrijdbad en instructiebad te renoveren, zonder daarbij al te veel overlast voor de gebruikers te veroorzaken. Gelijktijdig wordt in belangrijke mate geïnvesteerd in verdere verduurzaming van het Twentebad.

In de paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen, onderdeel 6.3 van deze Beleidsbegroting, wordt nader ingegaan op het onderhoud en de instandhouding van de investeringen in de openbare ruimte. Ook benoemt deze paragraaf een aantal belangrijke investeringen en projecten.

Ontwikkelingen Algemene Reserve Investeringen (ARI)

Met de vaststelling van de begroting 2009 is de Algemene Reserve Investeringen (ARI) ingesteld. In de Kadernota 2009-2012 is de eerste inventarisatie van via ARI te dekken investeringen gemaakt. Deze inventarisatie is naderhand geactualiseerd, mede naar aanleiding van de maatregelen in het kader van:

  • de versoberingsmaatregelen, die zijn vastgesteld bij de begrotingsbehandeling 2011.
  • de maatregelen op basis van ‘Vernieuwen en bezuinigen’, die zijn vastgesteld bij de begrotingsbehandeling 2012.
  • de verlaging van het rente-omslagpercentage in de begroting 2014-2017, waardoor de toevoeging aan de reserve ARI is verlaagd.

Deze maatregelen leiden tot een bijgesteld overzicht van de ARI-investeringen:

Tabel overzicht ARI-investeringen
OmschrijvingNetto investerings- bedrag(gewijzigd) gereedlooptijd
Centraal Station Twente3.000.0002016n.v.t.
Uitvoering n.a.v. Binnenstadsdebat647.1002018divers
Stadskantoor/Stadhuis fase 1 (t.l.v. algemene middelen)22.189.6002018divers
Winkelcentrum Esrein-Hart van Zuid, inrichting openbare ruimte 1.450.0002016n.v.t.
Evaluatie 30 km/uur gebieden (kleine aanpassingen) 60.0002016n.v.t.
Weusthagpark 7 km fietspad 0n.v.t.n.v.t.
Weusthagpark 5 km wandelpad 0n.v.t.n.v.t.
HOV Kruispunt Kuipersdijk3.880.000201730
HOV Enschede centrum – Hengelo Centrum overig deel0n.v.t.n.v.t.
Toegankelijkheid bushaltes 0n.v.t.n.v.t.
Totaal31.226.700  

Toevoeging aan de reserve ARI

Conform eerdere besluitvorming zijn er sinds de begroting 2016 geen toevoegingen aan de reserve ARI geraamd. Indien er (nieuwe) onttrekkingen plaatsvinden dan zullen deze eerst ter besluitvorming aan uw raad worden voorgelegd.