Paragrafen 

Verbonden partijen

Voor de uitvoering van een aantal taken heeft de gemeente zich verbonden met andere partijen. Tot de verbonden partijen worden volgens het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) die partijen gerekend, waarmee de gemeente een bestuurlijk en een financieel belang heeft. Van een bestuurlijk belang is sprake wanneer de gemeente in de derde partij een zetel in het bestuur heeft, dan wel stemrecht in besluitvormende vergaderingen kan uitoefenen. Van financieel belang is sprake wanneer de gemeente financieel risico loopt bij faillissement of liquidatie van de derde partij. De beleidskaders rondom verbonden partijen liggen vast in de nota “Geboeid door verbonden partijen”, door het college van burgemeester en wethouders vastgesteld op 2 oktober 2007. Op 23 april 2013 is een nieuwe Nota Verbonden Partijen vastgesteld, die het beleidskader nader aanscherpt.

De recente wijziging van het BBV heeft gevolgen voor deze paragraaf.

Ter wille van het inzicht voor de raad wordt de voorgeschreven lijst van verbonden partijen opgesplitst in:

  1. gemeenschappelijke regelingen;
  2. stichtingen/verenigingen;
  3. coöperaties/vennootschappen.

Omdat niet in alle gevallen duidelijk is of al dan niet sprake is van verbonden partijen, is het van belang dat gemeenten in hun beleidsdocumenten een toelichting geven op het begrip verbonden partij. Daarbij hebben ze de vrijheid om dit niet jaarlijks in begroting en jaarrekening te vermelden, maar in de vierjaarlijks te verschijnen nota Verbonden Partijen.

Om te voorkomen dat dezelfde informatie in de verschillende beleidsstukken rond begroting en verantwoording moet worden opgenomen, worden de voorschriften met betrekking tot de paragraaf verbonden partijen in het nieuwe BBV vereenvoudigd. In de nota Verbonden Partijen wordt een kaderstellend overzicht opgenomen. De paragraaf verbonden partijen kan zich dan beperken tot het geven van een totaalbeeld van participaties in verbonden partijen en de financiële aspecten ervan. De navolgende informatie moet in ieder geval worden vermeld in de paragraaf verbonden partijen:

  • De wijze waarop de gemeente met de organisatie bestuurlijk en financieel is verbonden, inclusief evt. garantstellingen;
  • De verwachte omvang van het eigen vermogen en het vreemd vermogen van de verbonden partij aan het begin en aan het einde van het begrotingsjaar;
  • De verwachte omvang van het financiële resultaat van de verbonden partij in het begrotingsjaar;
  • De materiële financiële risico’s met een verwijzing naar de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing.

1. Verbonden partijen – Gemeenschappelijke Regelingen

De gemeente Hengelo neemt deel aan de volgende gemeenschappelijke regelingen:

  1. Regio Twente (gevestigd te Enschede):

1. RechtsvormGemeenschappelijke regeling
2. Doel(Verplichte) samenwerking op Twents niveau
3. Partijen14 Twentse gemeenten
4. Bestuurlijk belangHengelo is via wethouder Bron vertegenwoordigd in het Algemeen Bestuur. Diverse wethouders participeren in afstemmingsberaden en portefeuillehouders overleggen binnen hun aandachtsgebied.
5. Financieel belangBijdrage 2016 € 3.600.000 (2015: € 3.005.000,-). Eigen vermogen per 01.01.16: € 5.245.000 Eigen vermogen per 31.12.16: € 3.734.000Vreemd vermogen per 01.01.16: € 14.352.000Vreemd vermogen per 31.12.16: € 12.894.000Financieel resultaat: € 534.000 (concept jaarcijfers 2016)
6. Prestaties – effectenUitvoeren van taken op terrein van gezondheid, mobiliteit, recreatie.
7. VoortgangIn 2016 is de Agenda van Twente geëvalueerd. Hoewel de uitvoering van deze agenda nog loopt tot eind 2017, is er in 2016 al geëvalueerd, zodat de uitkomsten meegenomen kunnen worden in een verkenning naar een mogelijke voortzetting na 2017. De Twentse gemeenten hebben eind 2016 ingestemd met het uitvoeren van zo’n verkenning.
8. Risico’s en kansenDe financiële risico’s worden regelmatig gemonitord in de risicoparagraaf bij begroting, berap en jaarverslag. Op deze manier is het mogelijk tijdig maatregelen te nemen om te voorkomen dat risico’s werkelijkheid worden of om de financiële gevolgen daarvan te beperken.
9. OntwikkelingenSinds 1 januari 2016 is Regio Twente een collegeregeling. Raadsleden zijn niet langer lid van het algemeen bestuur van Regio Twente.

  1. Veiligheidsregio Twente (gevestigd in Enschede):

1. RechtsvormGemeenschappelijke Regeling
2. DoelIn de Veiligheidsregio Twente (VRT) werken de brandweer, de geneeskundige hulpverlening (GHOR), de politie en de 14 Twentse gemeenten samen aan een veilige regio Twente.
3. Partijen14 Twentse gemeenten
4. Bestuurlijk belangDe burgemeester heeft zitting in het Dagelijks en Algemeen Bestuur
5. Financieel belangGemeentelijke bijdrage 2016 € 5.818.000 (2015: € 5.852.000).Eigen vermogen per 31.12.15: € 603.000Eigen vermogen per 31.12.16: € 73.000Vreemd vermogen per 31.12.16: € 57.524.000Resultaat 2016: € - 574.000 nadelig (concept cijfers 2016)
6. Prestaties – effectenDe VRT zet zich in voor effectieve voorbereiding op en bestrijding van crises en rampen. De VRT regelt de aanpak van grote ongelukken, rampen en crises zoals overstromingen, uitbraak van besmettelijke ziektes en terrorisme.
7. VoortgangBelangrijke thema's voor 2016 zijn de doorontwikkelde crisisorganisatie in de praktijk brengen en de vorming van de meldkamer Oost Nederland voorbereiden.
8. Risico’s en kansenDe bijdrage aan de Veiligheidsregio Twente (VRT) is vanaf 2016 gebaseerd op een nieuwe verdeelsystematiek en gekoppeld aan het Gemeentefonds. Het risico op afwijkingen in de bijdrage is vanaf 2016 grotendeels afgedekt via de algemene uitkering.

  1. Euregio (gevestigd in Gronau):

1. RechtsvormGemeenschappelijke regeling
2. DoelDoel is grensoverschrijdende samenwerking entameren en bevorderen en daarvoor de nodige subsidiegelden aantrekken.
3. PartijenNederlandse en Duitse gemeenten
4. Bestuurlijk belangTwee raadsleden hebben zitting in het AB
5. Financieel belang29 cent per inwoner bijdrageEigen vermogen per 01.01.16: € 1.126.000 Eigen vermogen per 31.12.16: nnb Resultaat 2015: - 51.000Resultaat 2016:nnb
6. Prestaties – effectenRegulier overleg tussen grensgemeenten.
7. VoortgangAandacht voor grensoverschrijdende infrastructuur
8. Risico’s en kansenDe Euregio is een financieel gezond bestuursorgaan met een goede reservepositie.
9. OntwikkelingenBelangrijke onderwerpen zijn verschillen op het gebied van belastingen en sociale verzekeringen, en de erkenning van diploma’s in het buurland.

  1. Sociaal Werkleerbedrijf Midden Twente (SWB), gevestigd in Hengelo

1. RechtsvormStichting
2. DoelVerzorgt de uitvoering van de sociale werkvoorziening en de re-integratie
3. PartijenHengelo, Borne, Hof van Twente
4. Bestuurlijk belangWsw taken HaaksbergenDe gemeente Haaksbergen heeft een voorgenomen besluit genomen om haar Wsw taken uit te laten voeren door de GR SWB. Gelet op feit dat een voorgenomen besluit is, is dit niet opgenomen in de ontwerpbegroting 2017 SWB.Gemeentelijke eigen bijdrageJaarlijks voldoen de deelnemende 3 GR gemeenten eigen bijdrage van €363.000, waarvan Hengelo middels een verdeelsleutel €236.000 bijdraagt. Bij de begrotingsbehandeling 2015 heeft de raad van gemeente Hengelo het besluit genomen om te bezuinigen op haar deel de jaarlijkse eigen bijdrage SWB. Na discussie in het dagelijks bestuur is besloten om de eigen bijdrage te handhaven, aangezien dit vastgesteld in de Strategienota 2014-2018. Dat heeft tot als consequentie dat de bijdrage re-integratiegelden van Hengelo aan de GR wordt verlaagd.
5. Financieel belangVerantwoord is in 2016 een gemeentelijke bijdrage van € 15.465.155 (2015: € 16.321.242)
6. Prestaties – effectenSWB heeft zich in 2016 voorbereid op een nieuwe taak: uitvoering beheer openbare ruimte. In de primaire taak, sociale werkvoorziening, is goed gepresteerd op het gebied van uitstroom (55% aangemelden wordt arbeidsmarktgeschikt) en ziekteverzuim. De dalende rijksbijdragen SW veroorzaken een negatief subsidieresultaat van 0,9 mln, wat grotendeels is gecompenseerd door verbeteren van de bedrijfsvoering. Er resteert een verlies van € 91.000.
7. VoortgangIn 2017 worden indicatoren ontwikkeld om objectief prestatiedoelen te kunnen volgen. Per 1 januari zijn de onderhoudstaken openbare ruimte van Hengelo en Hof van Twente overgenomen onder de naam Gildebor.
8. Risico’s en kansenIn het meerjarenperspectief is rekening gehouden met een verdere daling van de rijksbijdrage en daardoor verliesgevende sociale werkvoorziening. De nieuwe taken (BOR) bieden kansen. Een aantal jaren verliezen is nog goed op te vangen binnen de reservepositie. Het eigen vermogen bedraagt eind 2016 € 5,5 mln en daalt in 2020 naar € 3,8 mln. Daarna wordt herstel verwacht.
9. OntwikkelingenDe gemeenten Hengelo en Hof van Twente hebben besloten de taken op het gebied van beheer en onderhoud openbare ruimte onder te brengen bij SWB onder de naam Gildebor. Hierdoor is de huidige gemeenschappelijke regeling ingaande 1-1-2017 gewijzigd.

  1. Stadsbank Oost Nederland

1. RechtsvormGemeenschappelijke regeling
2. DoelDe bank is een gemeentelijke kredietbank als bedoeld in de WCK en heeft tot doel om een, zowel vanuit een bedrijfseconomische alsook maatschappelijke optiek bezien, verantwoord pakket van financiële dienstverlening aan te bieden aan de ingezetenen in haar rechtsgebied.
3. PartijenGemeenten in Twente en de Achterhoek
4. Bestuurlijk belangWethouder Ten Heuw heeft zitting in het DB en het AB
5. Financieel belangBijdrage 2016 € 502.000 (2015: € 487.713)Totale lasten 2016: € 9.8 mln (concept jaarrekening)Gerealiseerd resultaat: €-5.700 (2015: € 19.000)Eigen vermogen per 31.12.16:€ 1.704.000 (2015 € 1.891.000)Vreemd vermogen per 31.12.16: € 18.795.000 (2015 € 17.901.000)
6. Prestaties – effectenTaken: kredietverstrekking, schuldsanering, uitvoering Wet Schuldsanering Natuurlijke Personen, bevorderen van spaarzin, geven van voorlichting en advies. Als gevolg van de economische situatie wordt steeds vaker een beroep gedaan door burgers op deze instelling. Dat leidt tot een hogere gemeentelijke bijdrage (gebaseerd op het aantal cliënten afkomstig van een gemeente).
7. VoortgangHet aantal mensen met beschermingsbewind neemt nog steeds toe.
8. Risico’s en kansenDe regeling is een zgn “open-eind regeling”.
9. OntwikkelingenRekenkameronderzoek door de rkc’s van Almelo, Borne, Enschede, Hengelo en Oldenzaal.

  1. Openbaar Lichaam Crematoria Twente (vestigingen in Usselo en Almelo)

1. RechtsvormGemeenschappelijke regeling
2. DoelExploiteren van crematoria in Twente via BV
3. PartijenTwentse en enkele Achterhoekse gemeenten
4. Bestuurlijk belangWethouder Jan Bron is AB-lid DB-lid. De aandelen van Crematoria Twente zijn in handen van het Openbaar Lichaam
5. Financieel belangIn 2016 is geen dividend uitbetaald. Het jaarresultaat komt volledig ten gunste van het eigen vermogen. Daarmee wordt een deel de financiering verzorgd van de nieuwbouw voor Borne en Oldenzaal en de renovatie van Enschede en Almelo.Eigen vermogen per 31-12-2015: € 1.575.000Eigen vermogen per 31-12-2016: € 1.575.000Vreemd vermogen per 31-12-2015:€ 34.000Vreemd vermogen per 31-12-2016: € 29.000Financieel resultaat 2016:€ - 11.000
6. Prestaties – effectenHet openbaar lichaam bezit de aandelen van Crematoria Twente B.V. De B.V. heeft tot taak het in stand houden en exploiteren van de crematoria in de regio. Gemeenten dragen niet bij in de exploitatie, ontvangen wel een dividend.
7. VoortgangVerbouwing van vestigingen in Enschede en Almelo. Nieuwbouw van vestigingen in Oldenzaal en Borne.
8. Risico’s en kansenHet risico beperkt zich tot de hoogte van het dividend. Toetreding van buiten kan betekenen dat de winstgevendheid, en daardoor het dividend, vermindert of zelfs wegvalt.
9. OntwikkelingenHet OLCT is enig aandeelhouder van Crematoria Twente BV. Jaarlijks keert Crematoria Twente BV de jaarwinst uit aan het OLCT. Deze doet vervolgens op basis van het aantal crematies per gemeente een voorschot aan de aangesloten gemeenten en een nabetaling in het jaar erop. De strategische beleidsplannen van Crematoria Twente BV voorzien in het opknappen van de vestigingen in Enschede en Almelo en het openen van nieuwe vestigingen in Borne en Oldenzaal. Deze worden gefinancierd door vreemd vermogen. Om dat goedkoop te kunnen aantrekken is het eigen vermogen van de BV in de afgelopen jaren versterkt.

  1. Openbaar Lichaam Regionaal Bedrijventerrein Twente (gevestigd in Almelo):

1. RechtsvormGemeenschappelijke regeling
2. DoelOntwikkelen van het XL Businesspark in Almelo
3. PartijenGemeentes Hengelo, Enschede en Almelo en de provincie Overijssel nemen ieder voor 23% deel, de gemeente Borne voor 8%
4. Bestuurlijk belangWethouder Ten Heuw heeft zitting in het AB en DB. Wethouder Elferink heeft zitting in het AB.
5. Financieel belangOver de grondexploitatie en (in het bijzonder) de verdeling van hettekort heeft in 2016 nog geen definitieve besluitvorming plaatsgevonden.De gemeenten en de provincie hebben onderzocht op welke wijze deslagkracht van XL Park kan worden vergroot en daarmee het projecttot een succes kan worden gemaakt. De overheidspartijen hebbendaarbij afgesproken de bestuurlijke verhoudingen niet te wijzigen. Datbetekent dat Enschede, Hengelo, Almelo en de provincie Overijssel hetbelang van 23 procent behouden en dat Borne voor 8 deelnemer blijft.De grondexploitatie resulteert in een tekort van € 36,6 miljoen opeindwaarde (2036). Dat is € 24,7 miljoen op netto contante waardeper 31-12-2016. Op basis van dit tekort zal Hengelo een voorzieningmoeten treffen ter grootte van € 5,67 miljoen (ncw). Naast het tekort van de grondexploitatie dienen partners extrainvesteringen te dekken. Over het beschikbaar stellen van de middelenvoor extra investeringen worden met de partners afspraken op maatgemaakt. De bijdragen voor de gemeente Hengelo zullen bij deherzieningen 2017 worden verwerkt en zijn niet opgenomen in debegroting.De extra investeringen betreffen een afdracht aan het fondsbovenwijkse voorzieningen en de afschrijvingslasten voor hetparkmanagement. Deze dienen jaarlijks te worden gedekt en zijn voorde gemeente Hengelo geraamd op jaarlijks € 0,15 miljoen. Daarnaastwordt buiten de grondexploitatie € 9,00 miljoen aanvullendacquisitiebudget beschikbaar gesteld. De gemeente Hengelo dienthiervan € 1,34 miljoen te dekken.
6. Prestaties – effectenPerspectieven zijn de afgelopen jaren verslechterd.
7. VoortgangHet Dagelijks Bestuur RBT heeft de gemeenteraden van Almelo, Borne, Enschede en Hengelo en Provinciale Staten (PS) in januari 2016 geïnformeerd over de verkenning van de overname van het belang in XL Businesspark door de provincie en heeft de raden en PS gevraagd om eventuele wensen en bedenkingen kenbaar te maken. De binnen gekomen reacties hebben er toe geleid dat er tot op heden nog geen besluit genomen kan worden dat de instemming heeft van alle participanten in XL Businesspark Twente.
8. Risico’s en kansenWanneer de perspectieven verder verslechteren zullen de participanten, waaronder de Gemeente Hengelo, nog aanvullende voorzieningen moeten treffen.
9. OntwikkelingenZie bij financieel belang

  1. Gemeenschappelijk Belastingkantoor Twente (GBT), gevestigd in Hengelo:

1. RechtsvormGemeenschappelijke regeling sinds 1 januari 2009
2. Doelde gemeentelijke belastingaanslagen, heffingen en retributies op te leggen en te innen voor diverse gemeenten
3. PartijenGemeenten Hengelo, Enschede, Borne, Losser, Haaksbergen, Almelo en Oldenzaal.
4. Bestuurlijk belangDeelname in het AB en DB
5. Financieel belangHet positieve resultaat van € 240.000 is 40% hoger dan begroot. De begrote bezuiniging van € 187.000 is gerealiseerd. Resultaatbestemmingsvoorstel: € 56.000 naar de bestemmingsreserve jaarresultaten, die daarmee de beoogde 5% van het begrotingstotaal bereikt. De overige € 184.000 gaan terug naar de gemeenten. Wij ontvangen € 39.000.Eigen vermogen per 31-12-2015: € 777.000Eigen vermogen per 31-12-2016: € 865.000Vreemd vermogen per 31-12-2015:€ 3.769.000Vreemd vermogen per 31-12-2016: € 4.840.000Financieel resultaat 2016:€ 240.000
6. Prestaties – effectenDoor de samenwerking worden efficiencyvoordelen behaald, die weer terugvloeien naar gemeenten in de vorm van een lagere bijdrage
7. VoortgangIn 2016 is de uitvoering van de dienstverleningsovereenkomst met de gemeenten Berkelland en Bronckhorst gestart. De voorbereiding van de toetreding van Twenterand is gestart. De taken worden per 1-1-2017 voor deze gemeente uitgevoerd.
8. Risico’s en kansenHet historisch resultaat is structureel positief. De gemeenten die niet toetreden dragen positief bij aan het totaalresultaat. Dit biedt kansen. Het GBT informeert expliciet, dat het eigen vermogen (ruim half mln. AR) te laag is voor het berekende risicoprofiel van net boven de € 1 mln. Daarmee ligt een deel van het risico bij de deelnemende gemeenten.
9. OntwikkelingenMet ingang van 1 januari 2016 verzorgt het GBT de heffing en de inning van afvalstoffenheffing en gemeentelijke belastingen en de uitvoering van de Wet WOZ voor de gemeenten Berkelland en Bronckhorst. Met deze gemeenten is een privaatrechtelijke overeenkomst gesloten. Zij treden niet toe tot de gemeenschappelijke regeling. In 2016 is tevens het besluit genomen om de gemeente Twenterrand per 1 januari 2017 te laten toetreden tot het GBT. Vanwege deze toename heeft het bestuur in 2016 een onderzoek laten uitvoeren naar de optimale bedrijfsgrootte van het GBT en een analyse van de huidige organisatie- en kostenstructuur van het GBT en de impact hierop van uitbreiding met nieuwe gemeenten. Onderzoek heeft uitgewezen dat een groei van 7 naar 10 deelnemende gemeenten opgevangen kan worden met het huidige organisatiemodel.

1.9Bestuursovereenkomst Samenwerking Handhaving Overijssel

Wethouder Bruggink vertegenwoordigt de belangen van de gemeente Hengelo.

Het gaat hier om een zogenaamde lichte vorm van een gemeenschappelijke regeling, waarbij de gemeente Hengelo de feitelijke uitvoerder is. Het samenwerkingsverband heeft géén eigen begroting en eigen jaarstukken, deze maken integraal onderdeel uit van de P&C-cyclus van de gemeente Hengelo. Ook inhoudelijk wordt de stand van zaken in het desbetreffende programma verantwoord.

2.Verbonden partijen - Verenigingen:

2.1VNG (Vereniging van Nederlandse Gemeenten)

1. RechtsvormVereniging
2. DoelBelangenbehartiging van de bijna 400 NL gemeenten
3. PartijenAlle NL gemeenten
4. Bestuurlijk belangHengelo is vertegenwoordigd in diverse commissies en regionale organen van de VNG Overijssel
5. Financieel belangJaarlijks moet een contributie van bijna € 100.000,- worden afgedragen gebaseerd op een bedrag per inwoner.
6. Prestaties – effectenDe VNG stuurt ledenbrieven n.a.v. wijzigingen in rijksbeleid en wetsvoorstellen die impact hebben voor gemeenten.
7. Voortgangn.v.t.
8. Risico’s en kansenn.v.t.
9. OntwikkelingenOmgevingswet

2.2 VEGANN (Vereniging aandeelhouders Essent Noord Nederland).

De Vegann functioneert als vertegenwoordiger van de belangen van de aandeelhouders van onder meer Enexis NV. De Gemeente Hengelo is lid van deze vereniging. Géén vertegenwoordigers in het bestuur, vooralsnog géén contributieverplichtingen.

2.3aWarmtenetbedrijf Hengelo BV (gevestigd in Hengelo, Transport BV)

1. RechtsvormBV
2. DoelHet tegen vergoeding transporteren van duurzame energie in de vorm van restwarmte van Akzo Nobel binnen de gemeente Hengelo
3. PartijenAlliander Duurzame Gebiedsontwikkeling BV en de gemeente Hengelo
4. Bestuurlijk belangDe gemeente Hengelo acteert uitsluitend als financier
5. Financieel belang5% aandelenbelang ter waarde van € 5. Een agiostorting ter waarde van € 8,042 mln en een achtergestelde lening ter waarde van € 1,04 mln.
6. Prestaties – effectenDe gemeente Hengelo heeft zich contractueel verplicht tot de verstrekking van € 9,082 mln financieringsmiddelen. De verkregen subsidies van Provincie en Rijk zijn ingebracht in de vorm van een agiostorting op aandelen. De aflossing van de achtergestelde lening is resultaatafhankelijk. Met de Belastingdienst is overeengekomen dat deze lening als “zakelijk” kwalificeert.
7. VoortgangDe oprichting van deze BV komt voort uit een verzelfstandiging van Warmtenet Hengelo in twee BV’s, te weten een netwerkbedrijf en een leveringsbedrijf. De raad heeft hiertoe besloten op 22 juni 2016.
8. Risico’s en kansenTen aanzien van de investeringsrisico’s is contractueel de volgende verdeling overeengekomen: 65% gemeente Hengelo, 25% Alliander en 10% Ennatuurlijk.De transport BV heeft als voornaamste inkomsten de transportvergoeding die zij aan de leverings BV, en mogelijk in de toekomst ook aan andere partijen in rekening brengt. Na in gebruik stellen van de backbone houdt de verdiencapaciteit dus sterk verband met de ontwikkeling/afzet van de leverings BV.
9. OntwikkelingenOprichting heeft plaatsgevonden op 24 juni 2016. De ‘financial close’ met Alliander DGO zal naar verwachting medio 2017 worden afgerond.

2.3bWarmtebedrijf Hengelo BV (gevestigd in Hengelo, leverings BV)

1. RechtsvormBV
2. DoelHet verkopen van duurzame energie (warmte) in lijn met de CO2 reductiedoelstellingen van de gemeente Hengelo
3. PartijenEnnatuurlijk BV en de gemeente Hengelo
4. Bestuurlijk belangDe gemeente Hengelo acteert uitsluitend als financier
5. Financieel belang5% aandelenbelang ter waarde van € 5. Een overbrugginsgkrediet ter waarde van € 4,46 mln en een achtergestelde lening ter waarde van € 1,04 mln.
6. Prestaties – effectenDe gemeente Hengelo heeft zich contractueel verplicht tot de verstrekking van € 5,5 mln financieringsmiddelen. Ennatuurlijk heeft zich contractueel verplicht tot de aantrekking van € 4,46 mln financieringsmiddelen van derden, waarmee het overbruggingskrediet volledig zal worden afgelost. De aflossing van de achtergestelde lening is resultaatafhankelijk.
7. VoortgangDe oprichting van deze BV komt voort uit een verzelfstandiging van Warmtenet Hengelo in twee BV’s, te weten een netwerkbedrijf en een leveringsbedrijf. De raad heeft hiertoe besloten op 22 juni 2016.
8. Risico’s en kansenDe nieuwe Warmtewet is in voorbereiding.
9. OntwikkelingenOprichting heeft plaatsgevonden op 24 juni 2016. De ‘financial close’ met Ennatuurlijk is per 31 maart 2017 afgerond.

2.4 WTC (Stichting World Trade Center Twente, gevestigd in Hengelo)

1. RechtsvormStichting
2. DoelDe missie van het World Trade Center (WTC) Twente is het bevorderen van internationale activiteiten in haar werkgebied; de Euregio. Datzelfde geldt voor uitwisselen van kennis en ervaring met het internationaal zakendoen tussen ondernemers, overheden en kennisinstellingen in haar werkgebied.
3. PartijenDiverse overheden en bedrijven
4. Bestuurlijk belangDe Stichting WTC Twente is in 2009 formeel opgericht vanuit de volgende doelstellingen:
  1. De versterking van de economische bedrijvigheid in de regio Twente;
  2. Het faciliteren van de acquisitie van internationale en stuwende bedrijvigheid;
  3. Het stimuleren en coachen van startende bedrijven in de internationale handel;
  4. Het toegang geven tot global business (WTCA en business services)
  5. Het in samenwerking met vastgoedpartners realiseren van een WTC kantoorgebouw met uitstraling en bijbehorende faciliteiten (vergader- en congresfaciliteiten, (flexibele) kantoorruimten en indien mogelijk een hotel)
In de nieuwe overeenkomst is de nadruk vooral gelegd op de dienstverlening door WTC Twente en minder op de directe realisatie van het vastgoed.
5. Financieel belangDe verstrekte lening(€ 500.000) is omgezet in een achtergestelde renteloze en aflossingsvrije lening. Dat geeft de Stichting weer enige lucht op de activiteiten uit te bouwen.
6. Prestaties – effectenDe raad van de gemeente Hengelo heeft in zijn vergadering van 3 december 2014 ingestemd met herijking van de overeenkomsten binnen voorgestelde kaders met de intentie om de bijgestelde overeenkomsten aan te gaan voor de duur van 5 jaar, met een evaluatie na 2 jaar.
7. VoortgangIn 2016 heeft de raad besloten in te stemmen met voortzetting van de jaarlijkse founding father bijdrage ter grootte van € 50.000,- voor een periode van 5 jaar (2016 tot en met 2020).Daarnaast heeft men besloten in te stemmen met voortzetting van het voor eigen rekening nemen van de jaarlijkse licentiekosten voor een periode van 5 jaar (2016 tot en met 2020), en in te stemmen met het Plan van Aanpak: “Naar een robuuste WTC-organisatie 2016 tot en met 2020”, en de daarvoor noodzakelijke financiële middelen (exclusief middelen als vergoeding vanuit Hart van Zuid voor promotionele activiteiten voor het WTC-gebied) voor een totaalbedrag van € 475.000,- beschikbaar te stellen aan de stichting WTC Twente.
8. Risico’s en kansenOm te komen tot een robuuste organisatie is het belangrijk te zorgen voor:
  • Een toekomstbestendige organisatie voor wat betreft de personele bezetting, zowel kwalitatief als kwantitatief; dit moet leiden tot vermindering van kwetsbaarheid
  • Een verminderde afhankelijkheid van overheidsbijdragen door een meer bedrijfsmatige aanpak
  • Een op termijn financieel gezonde organisatie waarbij er ruimte is voor het opbouwen van weerstandsvermogen (vanaf 2020).
9. OntwikkelingenBusinessplan

2.5Gemeenschappelijke regeling afvalbrengpunt Hengelo

Regeling tot het medegebruik van het gemeentelijke afvalbrengpunt, oorspronkelijk aangegaan met de gemeente Borne en de in de Hof van Twente opgegane gemeenten Ambt en Stad Delden

3.Vennootschappen, coöperaties3.1 Twente Milieu (vestigingen in Almelo, Enschede en Hengelo)

1. RechtsvormNV
2. DoelDoel: (gescheiden) inzamelen van afvalstromen; vermarkting van gescheiden afvalstromen; diverse activiteiten in het beheer en onderhoud van de openbare ruimte.
3. PartijenGemeenten Almelo, Borne, Enschede, Hof van Twente, Losser, Hengelo en Oldenzaal.
4. Bestuurlijk belangWethouder Ten Heuw vertegenwoordigt de gemeente bij de Algemene Vergadering van Aandeelhouders (AVA)
5. Financieel belangFinancieel belang: marktconform, kostenbesparend afval gerelateerde activiteiten uitvoeren. In principe geen dividend maar lage tarieven in een financieel gezonde organisatie.Indien de solvabiliteit de 30% overschrijdt wordt in eerste instantie gestreefd naar tariefsverlaging. Solvabiliteit: 34,8 %
6. Prestaties – effectenTwente Milieu zet efficiency, lage tarieven en vooral milieubesparende maatregelen voorop ten koste van de winstdoelstellingen. Dat betekent dat fors geïnvesteerd wordt in afvalinzameling volgens de ‘ladder van Lansink’.
7. VoortgangIn het strategisch bedrijfsplan is afgesproken dat de ontwikkeling van het bedrijf zich richt op het verwerven van taken op het gebied van afvalinzameling bij meer gemeenten binnen Twente en het verwerven van taken in de openbare ruimte bij de bestaande aandeelhouders.
8. Risico’s en kansenDe gemeente loopt slechts risico op het ingebrachte eigen vermogen.
9. OntwikkelingenDe rekenkamercommissies van Almelo, Borne, Enschede, Hengelo, Hof van Twente en de gemeente Oldenzaal zijn in 2016 gestart met een gezamenlijk onderzoek naar de verbonden partij Twente Milieu. De gezamenlijke rekenkamercommissies willen het onderzoek rond april/mei 2017 afronden.

3.2 NV Wonen Boven Winkels:

1. RechtsvormNV
2. DoelDeze NV is na een raadsbesluit van 11 maart 2008 opgericht door Woningstichting Welbions en de gemeente Hengelo en heeft tot doel het wonen boven winkels te stimuleren om daarmee een verbetering van de kwalitatieve uitstraling en de leefbaarheid van de binnenstad te bewerkstelligen.
3. PartijenGemeente Hengelo en Welbions
4. Bestuurlijk belangWethouder Elferink vervult sinds 2014 de rol van aandeelhouder (artikel 2 Aandeelhoudersovereenkomst 2008).
5. Financieel belangHet maatschappelijk kapitaal bedraagt € 6.500.000. Daarvan is € 1.300.000 geplaatst, waarvan de helft van de gemeente Hengelo, met een gemeentelijke bijdrage van € 650.000 uit de GSB-middelen.
6. Prestaties – effecten
7. VoortgangIn de aandeelhoudersvergadering van de NV is voorgesteld de NV op te heffen. Daarbij valt 0het ingebrachte aandelenkapitaal terug aan de aandeelhouders (gemeente en Welbions). De afwikkeling en vereffening van de N.V. op basis van het raadsbesluit van 18 april 2017 heeft geleid tot een uitkering van € 475.000.
8. Risico’s en kansenOpheffing.
9. OntwikkelingenIn de afgelopen jaren is door Welbions en gemeente invulling gegeven aan Wonen boven Winkels. Door veranderende Wet- en regelgeving kan Welbions niet langer op dezelfde wijze participeren. Gemeente en Welbions vinden Wonen boven Winkels (of 'in' winkels) nog steeds van belang. Daarom is besloten te blijven samenwerken op dit onderwerp, maar niet langer vanuit de constructie van een aparte NV. De eerste stap voor het vervolg is het opheffen van de NV.

Verbonden partijen - deelnemingen:

Zowel bij de realisatie en exploitatie van het bedrijventerrein Westermaat Campus als bij de planvoorbereiding van het Hart van Zuid, wordt intensief samengewerkt met private partijen. In dit kader zijn de volgende rechtspersonen opgericht:

  1. Hart van Zuid

1. RechtsvormTot 1 januari 2017 CV-BV
2. DoelOntwikkeling Hart van Zuid
3. PartijenVan Wijnen Groep NV en Gemeente Hengelo
4. Bestuurlijk belangVertegenwoordiging door verantwoordelijke wethouder
5. Financieel belangHart van Zuid staat te boek als een grondcomplex en wordt voor 100% voor rekening en risico van de Gemeente Hengelo gevoerd. Met Van Wijnen is een regeling getroffen voor de afkoop van diens investering en het verwachte resultaat van het complex.
6. Prestaties – effectenEr ligt een akkoord over de herstructurering van de samenwerking Hart van Zuid:De samenwerkingsovereenkomst uit 2003 wordt per 1-1-2017 beëindigd. Het tekort van de grondexploitatie wordt per 1-1-2016 vastgesteld op € 11,1 mln. Vanaf 1-1-2017 gaat de grondexploitatie volledig over naar de gemeente Hengelo.Het door Van Wijnen Holding NV gefinancierde bedrag in het Hart van Zuid wordt onder aftrek van de helft van het tekort per 1-1-2017 uitgekeerd aan Van Wijnen Holding NV.
7. VoortgangVan Wijnen en de gemeente Hengelo gaan de samenwerking op een andere wijze vormgeven.
8. Risico’s en kansenHet risico dat een negatieve boekwaarde blijft staan is onverminderd groot. De Gemeente Hengelo heeft hiervoor een voorziening getroffen.
9. OntwikkelingenDe gemeente Hengelo werkt sinds 1999 samen met ontwikkelaar/bouwer Van Wijnen aan het gebied Hart van Zuid. In deze tijd zijn een heleboel projecten afgerond, waaronder bijvoorbeeld het ROC, Metropool, het nieuwe kantoor van Siemens, verbouw van de MTS voor het WTC en woningbouw. Op dit moment is de Laan Hart van Zuid in voorbereiding en zal het Vereenigingsgebouw ontwikkeld worden. Het is nu de tijd om de samenwerking op een andere manier voort te zetten. De samenwerking wordt stopgezet en de gemeente en Van Wijnen gaan zich beide richten op de taken waar ze het beste in zijn; de gemeente richt zich op de infrastructuur en de ontwikkeling van het WTC gebied en Van Wijnen richt zich voornamelijk op de woningbouw.

3.4Bank Nederlandse Gemeenten (gevestigd in Den Haag)

1. RechtsvormNV
2. DoelBehartiging van de bancaire zaken van onder meer de NL gemeenten.
3. PartijenDe staat der Nederlanden bezit 50% van de aandelen.
4. Bestuurlijk belangDe Gemeente Hengelo bezit ongeveer een half % van de aandelen.
5. Financieel belangHengelo bezit 174.486 aandelen (0,32%)
6. Prestaties – effectenDe nettowinst van BNG Bank over 2016 is uitgekomen op EUR 369 miljoen, een stijging van 63% ten opzichte van de EUR 226 miljoen over 2015. Deze ontwikkeling is positief beïnvloed door incidentele factoren. Het renteresultaat stond ook in 2016 nog onder druk van de historisch lage rentetarieven en de, uit hoofde van risicobeleid, terughoudende rentepositie van de bank De geconsolideerde bedrijfslasten zijn met EUR 1 miljoen gedaald tot EUR 66 miljoen, vooral dankzij de weggevallen kosten van BNG Vermogensbeheer. De kosten voor toezicht, informatietechnologie en personeel blijven een stijgende lijn vertonen. Grote inspanningen blijven nodig om te kunnen voldoen aan de snel veranderende wet- en regelgeving en de uitgebreide rapportagevereisten die hieruit voortvloeien. Gezien de aanhoudende onzekerheden acht de bank het niet verantwoord een uitspraak te doen over de verwachte nettowinst 2017.
7. Voortgangn.v.t.
8. Risico’s en kansenVerdere aanscherping van de wetgeving en invoering van het verplicht schatkistbankieren vormen een bedreiging voor de winstgevendheid van de BNG.BNG heeft een AAA-rating van S&P en Moody’s, in lijn met de Staat der Nederlanden.
9. Ontwikkelingen

3.6 a Enexis N.V., gevestigd in Den Bosch

1. RechtsvormNV
2. DoelNetwerkbeheer
3. PartijenProvincies en gemeenten bezitten de aandelen
4. Bestuurlijk belangDe bestuurlijke belangen van de gemeente Hengelo worden in de AVA vertegenwoordigd door de Vegann.
5. Financieel belangDe gemeente bezat tot december 2016 0,216% van de aandelen (323.314 stuks). In oktober 2016 heeft Enexis Holding BV de gemeente Hengelo aangeboden om 110.205 aandelen aan te bieden tegen een (netto) prijs van € 31,35 per aandeel. Het college heeft, de raad gehoord hebbende, op 25 oktober 2016 besloten van dit aanbod gebruik te maken. De financiële gevolgen van dit aanbod zijn in de jaarrekening verwerkt. Hengelo bezit per 31.12.16 nog 213.109 aandelen.
6. Prestaties – effectenEnexis blijft een gezond bedrijf met een solvabiliteit van 50%
7. VoortgangFinanciële risico’s:De aandeelhouders lopen het risico (een deel van) de boekwaarde ad € 6,2 miljoen te moeten afwaarderen. Het risico voor de aandeelhouders is zeer gering omdat Enexis opereert in een gereguleerde (energie)markt, onder toezicht van de Energiekamer. Daarnaast is het risico gering in relatie tot de (intrinsieke) waarde van Enexis Holding N.V. Wettelijk is minimaal 40% eigen vermogen vereist, Enexis heeft op dit moment meer dan 50% eigen vermogen. Gecombineerd met de achtergestelde status van de ‘Vordering op Enexis vennootschap’ (zie 1c), levert dit een laag risico op voor de aandeelhouders van Enexis Holding N.V.
8. Risico’s en kansenDe Gemeente Hengelo loopt slechts risico voor het te ontvangen dividend. De aandelen hebben een waarde van € 31,35 euro per stuk (in 2016).
9. Ontwikkelingen

3.6 b Verkoop Vennootschap BV.

1. RechtsvormBV
2. DoelIn het kader van de verkoop van Essent aan RWE hebben de verkopende aandeelhouders een aantal garanties en vrijwaringen gegeven aan RWE. Het merendeel van deze garanties en vrijwaringen is door de verkopende aandeelhouders overgedragen aan Verkoop Vennootschap. Ter verzekering van de betaling van eventuele schadeclaims heeft RWE bedongen dat een deel van de verkoopopbrengst door de verkopende aandeelhouders gedurende een bepaalde tijd in het General Escrow Fonds wordt aangehouden.
3. PartijenVoormalige aandeelhouders van Essent
4. Bestuurlijk belangHengelo bezit 0,216% van de aandelen
5. Financieel belang
6. Prestaties – effectenDe functie van Verkoop Vennootschap B.V. is tweeërlei:
  • namens de verkopende aandeelhouders eventuele garantieclaim procedures voeren tegen RWE;
  • het geven van instructies aan de escrow agent voor het beheer van het bedrag dat in het General Escrow Fonds is gestort.
7. VoortgangEind juni 2016 is het General Escrow Fonds geliquideerd.Ondanks dat het escrow fonds in juli 2016 is uitbetaald en geliquideerd, dient de vennootschap nog in stand gehouden te worden tot en met 2019. De reden hiervoor is dat de vennootschap partij is in een aantal juridische overeenkomsten die bij de verkoop van Essent aan RWE zijn afgesloten.
8. Risico’s en kansenBuiten het bedrag dat in het General Escrow Fonds zal worden gehouden, zijn de verkopende aandeelhouders niet aansprakelijk voor inbreuken op garanties en vrijwaringen.Het financiële risico is na de liquidatie van het General Escrow Fonds relatief gering en beperkt tot de hoogte van het werkkapitaal en het nominale aandelenkapitaal van deze vennootschap (totaalbedrag € 20.000)

3.6 cCBL Vennootschap BV:

1. RechtsvormBV
2. DoelDe functie van deze vennootschap is de verkopende aandeelhouders van energiebedrijf Essent (“Verkopende Aandeelhouders”) te vertegenwoordigen als medebeheerder (naast RWE, Essent en Enexis) van het CBL Escrow Fonds en te fungeren als "doorgeefluik" voor betalingen in en uit het CBL Escrow Fonds. Eind juni 2016 is het CBL Escrow Fonds geliquideerd. Het restantbedrag afgerond $ 19,1 mln. is door JP Morgan in de verhouding 50%-50% uitbetaald aan RWE en de vennootschap.
3. PartijenVoormalige aandeelhouders van Essent
4. Bestuurlijk belangHengelo bezit 0,216% van de aandelen
5. Financieel belangEr wordt niet met dividend rekening gehouden.Eind juni 2016 is het CBL Escrow Fonds geliquideerd. Op het moment wordt nog een bedrag van $ 1 mln. aangehouden voor eventuele nakomende advies- en afwikkelingskosten.
6. Prestaties – effectenAfwikkeling oude claims.
7. VoortgangEind juni 2016 is het CBL Escrow fonds geliquideerd. Er resteert een bedrag van $ 1 miljoen binnen de vennootschap. Dit is gereserveerd voor eventuele nakeomende advies- en afwikkelkosten. De vennootschap wordt t/m 2019 in stand gehouden.
8. Risico’s en kansenIn 2017 volgt naar verwachting vrijval van de aangehouden $1 miljoen. Er is een risico aanwezig, dat dit bedrag aangewend moet worden en daarom niet aan aandeelhouders ten goede komt.

3.6 d1e CSV Amsterdam B.V.

Vestigingsplaats: Brabantlaan 1, 5216 TV ’s-Hertogenbosch

1. RechtsvormBV
2. DoelOp 9 mei 2014 is de naam van Claim Staat Vennootschap B.V. gewijzigd in CSV Amsterdam B.V.. De statuten zijn gewijzigd zodat de nieuwe organisatie nu drie doelstellingen vervult:
  1. namens de Verkopende Aandeelhouders van Essent een eventuele schadeclaimprocedure voeren tegen de Staat als gevolg van de WON;
  2. namens de Verkopende Aandeelhouders eventuele garantieclaim procedures voeren tegen RECYCLECO B.V. (Waterland);
  3. het geven van instructies aan de escrow-agent wat betreft het beheer van het bedrag dat op de escrow-rekening n.a.v. de verkoop van Attero is gestort.
3. PartijenVoormalige aandeelhouders van Essent
4. Bestuurlijk belangHengelo bezit 0,216% van de aandelen
5. Financieel belang
6. Prestaties – effectenZie financieel belang
7. VoortgangZie doel
8. Risico’s en kansenHet financiële risico is beperkt tot eventuele claims van Waterland als gevolg van garanties en vrijwaringen die door de Verkopende Aandeelhouders zijn afgegeven en tot het maximale bedrag van € 13,5 mln. op de escrow-rekening. Daarnaast is het risico en daarmee de aansprakelijkheid voor de aandeelhouders relatief gering en beperkt tot de hoogte van het nominale aandelenkapitaal van deze vennootschap (totaalbedrag € 20.000), art 2.:81 BW.
9. Ontwikkelingen Zie doel

3.6 e Publiek Belang Elektriciteitsproductie B.V.

1. RechtsvormBV
2. DoelOnderdeel van Essent was het 50% aandeel in N.V. Elektriciteits Productiemaatschappij Zuid-Nederland (EPZ), o.a. eigenaar van de kerncentrale in Borssele. Het bedrijf Delta NV uit Zeeland heeft de verkoop van dit bedrijfsonderdeel van Essent aan RWE bij de rechter aangevochten. Er liepen zowel een kort gedingprocedure als bodemprocedure. Publiek Belang Elektriciteitsproductie BV (“PBE”) had het 50% belang in EPZ bij Energy Resources Holding (ERH) ondergebracht.
3. PartijenVoormalige aandeelhouders van Essent
4. Bestuurlijk belangHengelo bezit 0,216% van de aandelen
5. Financieel belang
6. Prestaties – effectenAfwikkelen claims als gevolg van verkoop in 2011
7. VoortgangPBE wikkelt t/m 2019 de verplichting af in het kader van het convenant Publiek Belang.
8. Risico’s en kansenHet risico en daarmee de aansprakelijkheid voor de aandeelhouders is beperkt tot de hoogte van het nominale aandelenkapitaal van deze vennootschap.
9. Ontwikkelingen Zie prestaties

3.6 fVordering op Enexis BV.

1. RechtsvormBV
2. DoelIn de Wet Onafhankelijk Netbeheer was opgenomen dat er na splitsing geen financiële kruisverbanden mochten bestaan tussen het productie- en leveringsbedrijf (Essent) en het netwerkbedrijf (Enexis). Omdat het op dat moment niet mogelijk was om de lening extern te financieren, is besloten de lening over te dragen aan de verkopende aandeelhouders van Essent. Op het moment van overdracht in 2009 bedroeg de lening € 1,8 miljard.
3. PartijenVoormalige aandeelhouders van Essent
4. Bestuurlijk belangHengelo heeft 0,142% van het totale leningbedrag uitstaan.
5. Financieel belang
6. Prestaties – effectenOp het moment van overdracht bedroeg de vordering € 1,8 miljard. De vordering is vastgelegd in een leningovereenkomst bestaande uit vier tranches:
  • 1e tranche: EUR 450 mln., looptijd 3 jaar, rente 3,27%
  • 2e tranche: EUR 500 mln., looptijd 5 jaar, rente 4,1%
  • 3e tranche: EUR 500 mln., looptijd 7 jaar, rente 4,65%
  • 4e tranche: EUR 350 mln., looptijd 10 jaar, rente 7,2%
7. VoortgangEnexis was gerechtigd om de tranches maximaal 1 jaar voor einde termijn vervroegd geheel of gedeeltelijk af te lossen, en heeft de eerste drie tranches inmiddels afgelost. Op basis van de aanwijzing van de Minister van Economische Zaken is de 4e tranche van € 350 miljoen geoormerkt als mogelijke toekomstige conversie naar het eigen vermogen.
8. Risico’s en kansenDe aandeelhouders lopen zeer beheerst geachte risico’s op Enexis voor de niet -tijdige betaling van rente en/of aflossing en, in het ergste geval, faillissement van Enexis.Daarnaast is het risico en daarmee de aansprakelijkheid voor de aandeelhouders relatief gering en beperkt tot de hoogte van het nominale aandelenkapitaal van deze vennootschap (ongeveer € 20.000), art 2.:81 BW.

3.7Vitens

1. RechtsvormNV
2. DoelVoorziening van drinkwater
3. PartijenDiverse gemeenten en provincies in Noord, oost en centraal NL zijn aandeelhouder
4. Bestuurlijk belangHengelo bezit 46.329 aandelen
5. Financieel belangDe gemeente Hengelo bezit 46.329 aandelen, ongeveer 0,81%. Omzet en winst ontwikkelen zich volgens verwachting. Gestreefd wordt naar een stabiel dividend. Daarnaast heeft de gemeente een achtergestelde lening open staan tegen een variabele rente, die is gebaseerd op de rente voor staatsleningen, verhoogd met een risico-opslag.
6. Prestaties – effectenStabiele drinkwaterprijs
7. VoortgangVitens zal de komende jaren haar processen verder optimaliseren en klantgericht en efficiënt inrichten om de drinkwatertarieven laag te houden. In het jaarplan 2014-2016 was de ambitie uitgesproken om de drinkwatertarieven voor deze periode niet te verhogen onder voorwaarde dat aan de continuïteitsdoelstelling wordt voldaan.
8. Risico’s en kansen
9. OntwikkelingenVitens heeft enkele aanpassingen aan op het gebied van financieel beleid gedaan, en dan met name het dividendbeleid. Tot op heden is dit gekoppeld aan het eigen vermogen. Nu heeft de AVA besloten het dividend te koppelen aan het netto resultaat en een percentage aan dividend uit te betalen tussen de 40% en 75%. Vitens zal het drinkwatertarief de komende jaren gelijk houden.

3.8Twence Holding BV (gevestigd op Boeldershoek)

1. RechtsvormBV
2. DoelAfvalverwerking en hergebruik
3. PartijenRegiogemeenten
4. Bestuurlijk belangHouder van 12,4% van de aandelen
5. Financieel belangDividend en vergoeding garantstelling diverse leningen
6. Prestaties – effectenDe dividendbetaling met betrekking tot de Agenda van Twente heeft volgens plan plaatsgevonden.
7. VoortgangEen bestuurlijke discussie loopt over de tarieven van Twence na 2017 en het dividendbeleid is in december 2016 afgerond.
8. Risico’s en kansenDe Gemeente Hengelo loopt risico voor het te ontvangen dividend. De aandelen hebben geen boekwaarde. Daarnaast staan de regiogemeenten, waaronder Hengelo, garant voor een aantal in het verleden verstrekte geldleningen. Het afvalcontract loopt tot en met 2022.
9. OntwikkelingenHet jaar 2016 stond in het teken van de voorbereiding van de evaluatie van de aandeelhoudersstrategie. In 2017 zullen daarover besluiten moeten worden genomen o.a. de rol van Twence in de duurzaamheidsagenda en eventuele toetreding van de Stad Münster.

Dividend:

deelnemingaantal aandelen werkelijk dividend in 2016raming 2016werkelijk dividend in 2015
BNG NV174.486177.976200.00099.467
Enexis dividend/agio213.099436.948410.000286.848
Enexis verkoop3.454.6703.454.670706.103
Vitens26.329177.440175.000134.817
Twence BV99.31590.00099.315
Twence BV (borgstelling)210.101210.000210.101
OL Crematoria Twente--24.729
Twente Milieu NV--103.215
Totaal4.556.4504.539.6701.664.595