Paragrafen 

Investeringen

Als uitvloeisel van de ‘Nota Investerings- en activeringsbeleid (2017)’ wordt bij de begroting een paragraaf gevoegd over het investeringsprogramma van de gemeente Hengelo om meer inzicht te verschaffen in het totaal van de investeringen. Een belangrijk onderdeel hiervan een integraal Meerjarig Investeringsplan (MIP). Een MIP is onderdeel van een Planning- en Control instrumentarium, waarmee de gemeente inzicht krijgt in de consequenties van het investeringsbeleid voor de gemeentelijke balans en de gemeentelijke schuld in de toekomst.

De financiële gevolgen van de diverse investeringen, zijn daar waar ze neerslaan in de begroting 2018, verwerkt in de betreffende programma’s. In deze paragraaf wordt eerst ingegaan op investeringen in het algemeen en daarna op de ontwikkelingen in de Algemene Reserve Investeringen (ARI).

Investeringen - algemeen

Een belangrijk onderdeel van de kaderstellende rol van de raad is de Beleidsbegroting. Een belangrijk bestanddeel van de Beleidsbegroting betreft de investeringen. Door de gemeenteraad is op 4 april jl. de ‘Nota Investerings- en activeringsbeleid (2017)’. De nota bevat onder andere maatregelen die leiden tot een betere beheersing van de investeringen en de ermee samenhangende lasten. Verder beoogt deze nota een betere en (concern)bredere afweging van verschillende investeringsalternatieven. Ook staan hier de bevoegdheden van de gemeenteraad en het college beschreven.

Gemeenten investeren, bijvoorbeeld, in de wettelijke en noodzakelijke instandhoudingstaak (vervangingen in de openbare ruimte), in maatschappelijk vastgoed, in sociaal-culturele en maatschappelijke voorzieningen, in milieumaatregelen en in infrastructuur. Ook worden investeringen gedaan in de bedrijfsvoering van de gemeente, zoals het gemeentelijk wagenpark en automatisering. Een aparte categorie betreft de investeringen in de grondcomplexen. Hierover wordt de raad apart geïnformeerd middels de jaarlijkse herzieningen van de grondexploitaties.

De impact van de investeringen op de Beleidsbegroting en de bedrijfsvoering is groot. Investeringen leggen voor meerdere jaren een beslag op de schaarse begrotingsruimte. Daarom zijn de volgende aspecten bij besluitvorming van groot belang.

  • Keuzes : wel of niet investeren
  • Prioriteren: investeren in alternatief A of alternatief B
  • Fasering: op welke termijn moet worden geïnvesteerd of vervangen

Bevoegdheden

Investeringen worden vastgesteld door de gemeenteraad. Daarmee zijn de financiële effecten van de totale investeringen in de begroting vastgesteld. Als een investering is vastgesteld zijn de (budgettaire) randvoorwaarden bepaald. Zo is duidelijk onder welke voorwaarden een investering kan worden vrijgegeven.

De raad stelt de investering eenmalig vast. Het college gaat over het vrijgeven van investeringen, tenzij er een aanmerkelijk financieel, beleidsinhoudelijk of maatschappelijk belang is en/of de raad heeft aangeven dat een raadsbesluit noodzakelijk is om de investering vrij te geven. Het college advies voor de vrijgave wordt gebaseerd op een onderbouwde kostenbegroting.

Herziening grondexploitaties

Voor de autorisatie van investeringen in bouwgrondexploitatie stelt de raad jaarlijks de herzieningen grondexploitaties vast. Door bij vaststelling van de jaarlijkse herzieningen het krediet binnen de eerstvolgende vier jaarschijven van de geactualiseerde, vastgestelde grondexploitaties vrij te geven, wordt het budgetrecht van de raad ingevuld. De jaarschijven omvatten diverse kosten- en opbrengstenposten. Bij de investeringen in plan- en civiele kosten (sloop, saneren, bouw- en woonrijp maken) wordt het budget vrijgegeven door het college. De overige investeringen zijn vrijgegeven middels het raadsbesluit. Met het vrijgeven van kredieten kan het college overgaan tot uitvoering.

Bevoegdheden

In onderstaande tabel staan de algemene bevoegdheden bij investeringen genoemd.

Bevoegdheden bij investeringen
VaststellenGemeenteraad
VrijgevenCollege
UitvoerenCollege
AanwendenBudgethouders
DoorschuivenCollege

Meerjarig Investeringsplan (MIP)

In bijlage 8.6 treft u een gedetailleerd meerjarig overzicht van alle lopende en voorgenomen investeringen. Het geeft inzicht in de volumes van de voorgenomen investeringen en de fasering ervan. In de jaarstukken wordt ter vergelijk en verantwoording een soortgelijk overzicht opgenomen. Dit investeringsplan is realistisch en haalbaar in tijd en capaciteit. In het investeringsplan wordt per investering aangegeven of het een vervangingsinvestering is of niet. Het meerjarig investeringsplan bevat vanzelfsprekend ook uitgestelde of vertraagde investeringen uit eerdere jaren.Een raadsbesluit voor het vrijgeven van de investering is noodzakelijk bij ten minste die voorstellen met een aanmerkelijk financieel, beleidsinhoudelijk of maatschappelijk belang. Deze investeringen behoeven ook meer informatie dan in het investeringsplan wordt vermeld. Deze informatieverstrekking is het voornaamste doel van een dergelijk raadbesluit. Natuurlijk speelt ook de afweging van nut en noodzaak in een dergelijk raadsbesluit maar op hoofdlijnen vindt deze afweging al plaats voordat een investering in het investeringsplan wordt opgenomen.

Zwaartepunt investeringen

Naar het zich thans laat aanzien zal het zwaartepunt van de investeringen in 2018 liggen bij de volgende projecten:

Warmtenet

In 2016 is het besluit genomen om het Warmtenet te verzelfstandigen. Daarbij zijn financiële afspraken gemaakt over de overdracht van de bestaande activa en over de aanleg van de backbone. Hiertoe zijn per 1 juli 2016 Warmtenetwerk Hengelo BV en Warmtebedrijf Hengelo BV opgericht in samenwerking met respectievelijk Alliander en Ennatuurlijk. Warmtenetwerk Hengelo BV heeft het opdrachtgeverschap voor de aanleg van de backbone op zich genomen. De investeringen in de backbone worden grotendeels door de gemeente bekostigd, waarbij een aanzienlijk deel via subsidies van rijk en provincie worden gedekt. Met de investering in de backbone wordt duurzame industriële restwarmte van AkzoNobel beschikbaar gesteld voor de verwarming van woningen en utiliteitsgebouwen in Hengelo Zuid. De aanleg van het zuidelijke deel is inmiddels afgerond en aangesloten op de duurzame restwarmte van AkzoNobel. Het noordelijk deel van de backbone zal in 2018 worden afgerond. De gemeente draagt 65% van het risico op de uitvoeringskosten. Inmiddels is gebleken zoals ook in verschillende brieven met de gemeenteraad is gedeeld dat het niet lukt om de aanleg binnen de oorspronkelijke begroting uit te voeren. Nieuwbouw stadskantoor en renovatie stadhuis In januari 2016 heeft de gemeenteraad het besluit genomen om te starten met de renovatie van het stadhuis en de nieuwbouw van een stadskantoor. De (Europese) aanbesteding van deze grote investering is inmiddels uitgevoerd en de gecontracteerde partijen zijn begonnen met hun werkzaamheden. De uitvoering is daarmee in 2017 gestart en zal volgens planning in 2019 worden afgerond.

Binnenstad

Voor de binnenstad wordt in samenspraak met onze partners een integraal actieplan opgesteld waarmee de aantrekkelijkheid van de binnenstad wordt vergroot. Dit moet het bezoek aan de binnenstad vergroten en het economisch functioneren en vestigingsklimaat verbeteren. De maatregelen die in dit kader in ieder geval uitgevoerd moeten worden zijn de herinrichting van de Enschedesestraat in samenhang met de al uitgevoerde reconstructie en het plan Lange Wemen. Vanuit de binnenstad zelf wordt er daarnaast gevraagd om prioriteit te geven aan de herinrichting van het Marktplein en het aangrenzende kernwinkelgebied. Daarnaast zullen nog diverse andere investeringen en acties nodig zijn, zowel van de gemeente als van derden. Dit wordt inhoudelijk vastgelegd in het separaat vast te stellen Integraal Actieplan Binnenstad.

Industrieplein inclusief skatepark

Daarnaast vinden wij het belangrijk dat het Industrieplein inclusief skatepark volgend jaar wordt heringericht. In de Kadernota 2018-2021 hadden we dit onderdeel van het nieuw beleid ook op ‘JA’ gezet in afwachting van mogelijke resterende middelen van de Laan Hart van Zuid en/of er aanvullend meer subsidies/bijdragen kunnen worden verworven. Over de herinrichting van het Industrieplein zal een separaat voorstel aan uw raad worden aangeboden.

Twentebad

Fase 3 van de renovatie van het Twentebad behelst het inrichten van een nieuwe hoofdentree, het renoveren van het instructiebad en 25 meter wedstrijdbad, de personele ruimtes en het renoveren/verduurzamen van de schil van het complex. Logistiek en functioneel wordt het totale complex in deze fase volledig integraal toegankelijk gemaakt. In het oorspronkelijke plan waren deze werkzaamheden voorzien in 2019, maar in de Kadernota 2018-2021 is besloten om deze fase naar voren te halen en in 2018 uit te voeren, vanwege de dan kortere looptijd van het totale project.

Opwaarderen haveninfrastructuur

Met de succesvolle lobby voor de verbreding en verdieping van de Twentekanalen moeten ook de havengemeenten de komende jaren investeren in het geschikt maken van de havens voor klasse Va (lees: Vijf-a) schepen. Inspelen op en faciliteren van economische ontwikkelingen heeft er toe geleid dat op initiatief van het gemeenschappelijk Havenbedrijf Twente door de gemeenten Almelo, Hengelo en Enschede in 2016 onderzoek is gedaan naar de kwaliteit van de bestaande haveninfrastructuur in relatie tot de beoogde ontwikkelingen. De investeringen die gedaan moeten worden zijn fors en vergen een grote inspanning van gemeente en bedrijfsleven. Voor de haven vanHengelo varieert dit tussen de € 15 en € 25 miljoen over de langere termijn (tot 2030) afhankelijk van de te maken keuzes. Op basis van een quick scan zijn concrete wensen bij het bedrijfsleven geïnventariseerd. De uitkomsten hiervan zijn mede bepalend voor de prioritering en fasering.

In eerste instantie is voor de korte termijn in 2018 een netto investering van € 3,25 miljoen voor het gemeentelijk aandeel geraamd.

Aanpassing parkeergarage De Beurs

De investeringen in parkeergarage De Beurs zijn in het verleden in zijn geheel in de begroting verwerkt met een afschrijvingstermijn van 40 jaar. Een noodzakelijk onderscheid tussen bouw en installaties is daarbij ten onrechte niet gemaakt. Inmiddels zijn de meeste installaties aan vervanging toe. De lasten van de nieuwe investeringen zullen naar verwachting goed gemaakt worden door hogere parkeeropbrengsten.

Vijver stadspark Bataafse Kamp

In 2018 wordt een investering gedaan van € 150.000 voor de aanleg van een nieuwe vijver in het Park Bataafse Kamp. De bestaande vijver is aangelegd in de jaren 50 en is inmiddels in een erg slechte staat. Vervanging van de vijver is op korte termijn noodzakelijk.

In de paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen, onderdeel 6.3 van deze Beleidsbegroting, wordt nader ingegaan op het onderhoud en de instandhouding van de investeringen in de openbare ruimte, zoals de vervangingsinvesteringen in wegen, straten en pleinen, straatverlichting, speeltoestellen en rioleringswerken.

Ontwikkelingen Algemene Reserve Investeringen (ARI)

Met de vaststelling van de begroting 2009 is de Algemene Reserve Investeringen (ARI) ingesteld. In de Kadernota 2009-2012 is de eerste inventarisatie van via ARI te dekken investeringen gemaakt. Deze inventarisatie is naderhand geactualiseerd op basis van de versoberingsmaatregelen (Beleidsbegroting 2011-2014), de maatregelen op basis van “Vernieuwen en bezuinigen” (Beleidsbegroting 2012-2015) en de verlaging van het rente-omslagpercentage in de Beleidsbegroting 2014-2017, waardoor de toevoeging aan de reserve ARI is verlaagd.

Deze maatregelen leiden tot een bijgesteld overzicht van de ARI-investeringen:

OmschrijvingNetto investerings- bedrag(gewijzigd) gereedlooptijd
Centraal Station Twente3.000.0002016n.v.t.
Uitvoering n.a.v. Binnenstadsdebat647.1002016divers
Stadskantoor/Stadhuis fase 1 (t.l.v. algemene middelen)22.189.6002019divers
Winkelcentrum Esrein-Hart van Zuid, inrichting openbare ruimte 1.450.0002016n.v.t.
Evaluatie 30 km/uur gebieden (kleine aanpassingen) 60.0002016n.v.t.
Weusthagpark 7 km fietspad 0n.v.t.n.v.t.
Weusthagpark 5 km wandelpad 0n.v.t.n.v.t.
HOV Kruispunt Kuipersdijk3.880.000201730
HOV Enschede centrum – Hengelo Centrum overig deel0n.v.t.n.v.t.
Toegankelijkheid bushaltes 0n.v.t.n.v.t.
Totaal31.226.700  

Toevoeging aan de reserve ARI

Conform eerdere besluitvorming zijn er sinds de begroting 2016 geen toevoegingen aan de reserve ARI geraamd. Indien er (nieuwe) onttrekkingen plaatsvinden dan zullen deze eerst ter besluitvorming aan uw raad worden voorgelegd.