Programmarealisatie 

Sport en Cultuur

Aanspreekpunt bestuurlijk: Wethouder Bruggink
Betrokken sector(en):Sociaal
Aanspreekpunt(en) ambtelijk:Katja Boerrigter

De gemeente Hengelo streeft ernaar dat sport voor iedereen toegankelijk is, veilig en laagdrempelig. De burgers zijn in grote mate zelf verantwoordelijk voor hun eigen sport- of beweeggedrag waarbij wordt uitgegaan van de eigen kracht van sportaanbieders. De gemeente zet in op ondersteuning van maatschappelijk actieve sportverenigingen. Sportbeleid is nauw verweven met andere beleidsterreinen. De gemeente streeft naar een kwalitatief sterke, duurzame en diverse culturele infrastructuur. Belangrijk is dat de inwoners weten wat hun stad aan kunst en cultuur te bieden heeft, daar in geschoold kunnen worden en er volop aan deel kunnen nemen. De gemeente speelt hierin verschillende rollen: regisseur, subsidieverlener, opdrachtgever, vastgoedverhuurder.

Relevante beleidsnota’s

  • Kadernota sport en bewegen (2017) en bijbehorende uitvoeringsprogramma’s
  • Kunst- en Cultuurvisie Hengelo 2014-2020
  • Kwartier maken voor de Collectie Hengelo (2008)

41. Sport

Activiteit: Stimuleren van sport op scholen, in wijken en in gemeentelijke accommodaties

We hebben een aantal workshops georganiseerd voor geïnteresseerde basisscholen op het gebied van bewegend rekenen en bewegend leren. Daarbij zijn docenten geënthousiasmeerd en voorzien van materialen, waardoor zij bepaalde vormen en methoden in hun eigen school kunnen implementeren. Basisschool de Timp is gestart met Beweegwijs.

Activiteit: Ondersteunen van sportverenigingen

In de themabijeenkomst Sport in oktober is het onderwerp ‘werving en behoud van vrijwilligers’ besproken met de sportverenigingen. Als vervolg hierop zijn we met circa tien clubs gestart met een traject om hen te ondersteunen bij het (beter) vormgeven van hun vrijwilligersbeleid. Dit traject loopt nog.

Er zijn verschillende initiatieven en acties geweest bij sportclubs m.b.t. het (beter) oppakken van hun maatschappelijke rol. Zo zijn er gesprekken met clubs geweest over diversiteit binnen de vereniging, zijn er specifieke sportactiviteiten voor kwetsbare doelgroepen opgestart (o.a. passend voetbal, FBK classics gericht op ouderen, zwemmen voor mensen met dementie, gym en atletiek voor jongeren met een verstandelijke beperking, een wandelgroep voor senioren etc.) Via de beweegmakelaar en een sportcoach van Trias is er specifieke aandacht geweest voor het verbeteren van het pedagogisch klimaat binnen de sportclubs. In de zomer is er een (regionale) bijeenkomst georganiseerd in Hengelo over het opzetten en uitbreiden van aangepast sporten. Deze bijeenkomst is door veel clubs bezocht. Bij HVV Tubantia is gestart met het project Kansrijker met Sport, bedoeld om jongeren die zijn uitgevallen middels sport weer richting werk/scholing te brengen. Judoschool Haagsma is gestart met het project Zeker Bewegen, waarin ouderen kennismaken met verschillende sporten en valpreventie krijgen. Samen met FC Twente is het een deel van sportpark Veldwijk rookvrij gemaakt.

Activiteit: Het beheren en onderhouden van sportaccommodaties zoals zwembaden, sportparken en sporthallen

Twentebad: de overkapping van het 50meter buitenbad is voltooid en de geplande aanpassingen aan de installaties zijn uitgevoerd. Dit project loopt op schema.

FBK-stadion: Voor onderhoud is een meerjaren onderhoudsplan opgesteld. Ook is er in 2017 budget beschikbaar gesteld om de atletiekbaan te renoveren in 2018. Daarnaast is er samen met FC Twente en MPM geïnvesteerd in renovatie en een onderhoudsplan van het hoofdgebouw voor het FBK stadion.

Themahal: Via de pilot themahal zijn binnensportverenigingen bij elkaar gebracht om te onderzoeken of er mogelijkheden waren om gezamenlijk één sporthal te gebruiken om de verenigingen te versterken. Door te werken met een themahal zijn verenigingen minder versnipperd en verspreid over verschillende accommodaties, ontstaat het gevoel van een ‘thuishal’ en kunnen zaken beter in gezamenlijkheid worden opgepakt. Dit is in het eerste jaar van de pilot gelukt in sporthal Veldwijk. De sportverenigingen Webton, Olympia, Donar en ATC volleybal hebben elkaar gevonden en zorgen voor een clustering van hun activiteiten in de Veldwijkhal. Daarnaast dragen zij zorg voor de exploitatie van de kantine. In 2018 gaat deze pilot verder worden uitgerold en wordt onderzocht of meer verenigingen de handen ineen willen slaan om alle activiteiten te clusteren in één sporthal en daarmee elkaar te versterken. De start van de pilot themahal zorgde automatisch voor een nieuwe indeling van de binnensportaccommodaties. Door de beperkte binnensportcapaciteit kan beweging in de zaalhuur alleen verkregen worden als alle huurders bewegen. Om de overlast voor verenigingen te beperken is hierbij uitgegaan van drie ‘zekerheden’ ; trainingslocatie, trainingsdag, en trainingstijd. Er is zoveel mogelijk geprobeerd om maximaal één ‘zekerheid’ aan te passen, waarbij gestreefd is om een vereniging zoveel mogelijk onder te brengen op één locatie.

Verhuur: Het verhuursysteem voor sportaccommodaties wordt gedigitaliseerd. Daarvoor zijn in 2017 de eerste stappen gezet. Met name de automatisering en de koppeling met de financiële software zorgde voor een uitdaging. Naar verwachting zal het digitale verhuursysteem in 2018 in gebruik genomen kunnen worden.

Sportparken: Per 1-1-2017 is het beheer en onderhoud van de sportparken ondergebracht bij Gildebor. Het beheer en onderhoud van de binnensportaccommodaties ligt grotendeels bij de gemeente. Het hoofdveld van Achilles’12 is omgebouwd van natuurgras naar kunstgras conform het voorstel N.4A bij de kadernota 2017-2020. Ook is het zandkunststofveld van HCT Twente omgebouwd naar een waterveld en is de toplaag van het kunstgrasveld 3 van ATC’65 gerenoveerd conform de kadernota sport en bewegen (2017). Tenslotte is het natuurgras hoofdveld van Juliana ’32 gerenoveerd.

ActiviteitOmschrijving activiteitLastenBaten
41AStimuleren van sport op scholen, in wijken en in gemeentelijke accomodaties.1.143.774665.324
41BOndersteunen van sportverenigingen.26.114 
41CHet beheren en onderhouden van sportaccomodaties zoals zwembaden, sportparken en sporthallen.7.281.5822.869.679
  8.451.4693.535.003

42. Cultuur

Activiteit: Subsidiëren van de bibliotheek

Programma’s integratie statushouders: Het college heeft extra middelen beschikbaar gesteld voor de maatschappelijke opvang van statushouders. Een deel van deze middelen is bestemd voor programma’s van Bibliotheek Hengelo die bijdragen aan de integratie van statushouders.

In de beleidsnotitie 'Taal is de toegangskaart tot de Nederlandse samenleving' staat hoe Bibliotheek Hengelo vanuit haar kerntaken (lezen, leren en informeren) en haar maatschappelijke rol een bijdrage kan leveren aan de integratie van statushouders in de samenleving. De bibliotheek heeft de reeds bestaande programma’s Klik & Tik en Digisterker aangepast voor deze doelgroep. Voor beide programma’s is in 2017 een pilot gestart om de aanpassing in de praktijk te testen. Daarbij werkt de bibliotheek samen met lokale partners: het ROC van Twente en Taalcafé (onderdeel van Menthol) voor het selecteren van geschikte NT2 deelnemers. Verder heeft de bibliotheek het Onwijs Taalpakket aangeschaft en vrijwilligers geïnstrueerd voor de toepassing daarvan.

Huisvesting: de Bibliotheek Hengelo heeft aangegeven in de jaren 2017 en 2018 geconfronteerd te worden met een aantal ontwikkelingen rondom de huisvesting, die gepaard gaan met het doen van incidentele uitgaven. Die incidentele uitgaven hebben betrekking op:

  1. Uitvoering van het meerjarenonderhoudsplan 2015-2025 (opgesteld door een externe partij). Het onderhoud geschiedt nu voornamelijk reactief en de bibliotheek wil het onderhoud uitvoeren conform het meerjarenonderhoudsplan. Daarvoor is eenmalig een extra dotatie nodig in het onderhoudsfonds.
  2. Nieuwe regelgeving, bijvoorbeeld de gewijzigde NEN-normen waardoor vervanging/verbetering van installaties noodzakelijk is.
  3. Aanpassingen kantoorruimten tweede verdieping. Door verhuur van de kantoorruimten op de eerste verdieping aan de Persgroep (Tubantia) heeft een interne verhuizing naar de tweede verdieping plaatsgevonden. Daarvoor moest een aantal zaken worden aangepast.
  4. Aanpassing publieksruimte tweede verdieping (plan fase).

De bibliotheek wil bovengenoemde incidentele uitgaven financieren uit eigen middelen en hiervoor was een verbetering van de liquiditeitspositie noodzakelijk. Om de verbetering te kunnen realiseren heeft de bibliotheek het college gevraagd om:

  1. eenmalig het aflossingsdeel van de leningen met één jaar op te schorten
  2. met ingang van november 2017 de betalingstermijn van de aflossing te wijzigen van jaarlijks in maandelijks.Het college heeft ingestemd met dit verzoek van de bibliotheek.

Actualisatie subsidiesystematiek culturele kernvoorzieningenBij de vaststelling van de subsidie uitvoeringsregelingen 2018 heeft het college besloten om in samenspraak met de culturele kernvoorzieningen nieuwe subsidie- en prestatieafspraken te maken voor 2018 en verder. Het college gaat deze actualisatie vormgeven door gebruik te maken van het Culturele Waardemodel. Dat model biedt een kader om kwaliteit van culturele instellingen te beoordelen. Daarbij wordt op gelijkwaardige wijze gekeken naar inhoudelijke én maatschappelijke kwaliteit. Het profiel van de instelling bepaalt de context van de beoordeling.

Het profiel van de bibliotheek staat beschreven in het beleidsprogramma 2017-2020 van de bibliotheek.

Activiteit: Subsidiëren van de muziekschool en CREA/HEIM

OYFO Kunst & Techniek: In 2017 zijn Techniekmuseum HEIM, CREA en de muziekschool gefuseerd tot één organisatie: de stichting OYFO Kunst & Techniek. Aangezien dit hele traject nog niet is afgerond en de onderzoeken naar de mogelijkheid tot huisvesting van alle onderdelen van OYFO op één locatie nog volop lopen, is er vooralsnog een voorlopige subsidiebeschikking afgegeven.

In 2017 zijn meerdere scenario’s voor wat betreft het onderbrengen van heel OYFO in één gezamenlijk onderkomen onderzocht. Het lijkt er op, dat huisvesting in het Hazemeijercomplex of in het Dikkerscomplex het meest kansrijk is.

Activiteit: Subsidiëren van het Rabotheater / Schouwburg HengeloSchouwburg Hengelo: Uit het onderzoek van Berenschot (2016) bleek dat de problemen van het Rabotheater groter waren dan aanvankelijk werd aangenomen. Om de basis op orde te brengen en te houden waren structurele en incidentele maatregelen nodig. De omvang van de bedragen die met de noodzakelijke maatregelen gepaard gaan waren van een dusdanige orde dat het besluit daarover integraal is afgewogen bij de Kadernota 2018-2021.

Het gegeven dat de problemen van het Rabotheater groter waren dan eerder gedacht was in 2017 aanleiding voor het college om samen met het Rabotheater terug te kijken naar de relevante feiten, om er achter te komen hoe deze situatie in de loop der jaren heeft kunnen ontstaan en welke lering daaruit kon worden getrokken voor de toekomst.

Na kennis genomen te hebben van alle beschikbare informatie, argumentatie en beraadslagingen heeft de raad met de vaststelling van de Kadernota 2018-2021 besloten om:

  • structureel maximaal € 416.000 en incidenteel maximaal € 122.000 te ramen voor het op orde brengen en houden van het theatergebouw onder de volgende voorwaarden:
  • het gebouw komt in eigendom van de gemeente, mits dit past binnen de budgettaire kaders;
  • de schouwburg te verplichten om in aanvulling op de subsidieaanvraag 2018 een concreet plan van aanpak in te dienen voor de verdergaande invulling van het model Theater van de stad
  • de schouwburg dient een visie op de toekomstbestendigheid van de theaterfunctie in Hengelo voor de lange termijn te ontwikkelen.

Of de overdracht van het gebouw past binnen de gestelde budgettaire kaders is in de 2e helft van 2017 nog onderwerp van onderzoek. Eind 2017 heeft de schouwburg het Beleidsplan 2018-2021 Plan van aanpak Theater van de stad ingediend. Daarnaast is aan de schouwburg in 2017 een incidentele subsidie verleend van maximaal € 300.000,- voor aanpassing van de toneelhijsinstallatie in de grote zaal. Deze aanpassing is in de zomer van 2017 uitgevoerd. Verder is de naam Rabotheater veranderd in Schouwburg Hengelo. Tot slot heeft het college besloten dat de gemeente met ingang van 2018 lid wordt van Podion, de businessclub van de schouwburg.

Activiteit: Subsidiëren van amateurverenigingen

De Hengelose amateurverenigingen hebben het basissubsidie ontvangen op grond van de subsidie uitvoeringsregeling Amateurkunst. In 2017 hebben 17 amateurkunstinitiatieven subsidie ontvangen op grond van de subsidie uitvoeringsregeling Cultuur Lokaal (naast de evenementen die vanuit Bureau Hengelo zijn ondersteund). In de Kadernota 2017-2020 is structureel geld beschikbaar gesteld om de vereniging KSO Cecilia toe te kunnen laten tot de uitvoeringsregeling Basissubsidie amateurkunst.

De drie koepels voor amateurkunst in Hengelo komen regelmatig bij elkaar. Om de verenigingen beter te kunnen ondersteunen is de Federatie van Muziekverenigingen een proces van omvorming ingegaan, zodat zij op onderwerpen gerichter hulp kan bieden. Ook de Hengelose Korenkoepel biedt ondersteuning aan haar leden, onder meer door workshops ‘besturen’ aan te bieden.

In 2017 is “De Week van de Amateurkunst” voor de 11e keer georganiseerd.

Activiteit: Financiering kunst- en cultuureducatie op scholen

Het landelijke programma Cultuureducatie met Kwaliteit heeft gedraaid op alle basisscholen in Hengelo en is uitgebreid.

Activiteit: Beheren en onderhouden gemeentelijk kunstbezit

In 2017 is verder gewerkt aan de kunstopdracht voor de nieuwbouw van het Stadskantoor in het kader van de 1% regeling. Hiertoe is een werkgroep ingesteld onder leiding van de wethouder Cultuur. Ook in 2017 zijn de taken beheer en onderhoud uitgevoerd door de beheerder van het gemeentelijk kunstbezit.

Activiteit: Subsidiëren van ateliers en beeldende kunst

Ateliers ’93, Stichting Woon- en Werkruimten Kunstenaars, Stichting HeArtpool en Museum voor Hedendaagse Hengelose Kunst hebben subsidie ontvangen op grond van de subsidie uitvoeringsregeling Beeldende kunst 2017. In 2017 hebben vier beeldende kunstprojecten subsidie ontvangen op grond van de subsidie uitvoeringsregeling Aanjaagbudget 2017.

Activiteit: Subsidiëren van musea en monumenten

Voor Techniekmuseum Heim wordt verwezen naar Subsidiëren van de muziekschool en CREA/HEIM

(OYFO). De stichting Historisch Archief Beckum, de stichting Historie Brandweer Hengelo en het Museum Hengelo hebben subsidie ontvangen op grond van de subsidie uitvoeringsregeling Cultureel erfgoed.

Activiteit: Subsidiëren van de lokale omroep

In 2017 is besloten om de bekostiging van Stichting Lokale Omroep Hengelo structureel op het niveau te brengen van de landelijke richtlijn, conform de aanbeveling van de VNG. Daarnaast is besloten om de structurele subsidie aan Stichting Lokale Omroep voor een periode van 3 jaar (2018 tot en met 2020) te verhogen met € 50.000, zodat de omroep invulling kan geven aan de lokale omroepvernieuwing op basis van zijn beleidsnotitie Radio Hengelo TV klaar voor de toekomst. In 2019 zal een nieuwe afweging gemaakt worden, zodat de subsidieverhoging is gekoppeld aan de huidige termijn van de aanwijzing door het Commissariaat voor de Media.

Activiteit: Subsidiëren van diverse culturele activiteiten zoals carillon, 4 mei en Koningsdag

Stichting 4 mei herdenkingsbijeenkomst Hengelo heeft geen subsidieaanvraag ingediend voor 2017, omdat er voldoende financiële buffer was om de kosten van de herdenking te dekken.De Hengelose Oranjevereniging heeft subsidie ontvangen op grond van de subsidie uitvoeringsregeling Overige culturele voorzieningen. Voor Koningsdag 207 heeft de HOV een incidentele bijdrage vanuit sport gekregen voor de organisatie van een sportprogramma.

De stadsbeiaardier heeft een zomerbeiaard-concertreeks georganiseerd, naast zijn wekelijkse bespelingen van het carillon van het stadhuis.

Activiteit: Subsidiëren van het poppodium Metropool

In 2017 is door Metropool en Atak stapsgewijs verder gewerkt aan hun gemeenschappelijke visie om te komen tot één sterke podiumorganisatie onder één aansturing, met als doel het aantrekken van duurzaam meer bezoekers door een aantrekkelijk en divers aanbod van popmuziek in Oost-Nederland.

In januari 2017 zijn Atak en Metropool gestart met een pilot voor gezamenlijke programmering en marketing. In april 2017 hebben de gemeente Enschede en Hengelo en de poppodia afgesproken dat het proces om te komen tot één organisatie zou worden versneld zodat die per 1 januari 2018 zou kunnen starten. De laatste stap om tot het formele besluit te komen, was de uitvoering van een due diligence onderzoek bij beide poppodia. Doel van dit onderzoek was om een beeld te krijgen van de opgave op het gebied van bedrijfsvoering wanneer beide organisaties zouden worden samengevoegd.

Uit de uitkomsten van het due diligence onderzoek bleek een zorgwekkende situatie bij de stichting Atak. De problemen waren dusdanig dat dit andere maatregelen vroeg. Daarnaast gaf het bestuur van Metropool in een schriftelijke reactie aan het op dat moment niet verantwoord te vinden om de samenwerking op de voorgenomen wijze voort te zetten. Dit betekende dat de basis voor de gezamenlijke uitvoering van het plan voor een bovenstedelijk poppodium weg was gevallen. Uit het accountantsonderzoek bleek dat Atak als zelfstandige stichting geen bestaansrecht had. Op basis hiervan heeft het college van B en W van Enschede in december 2017 besloten om de subsidieaanvraag 2018 van Atak te weigeren. Beide gemeenten en Metropool hebben uitgesproken nog steeds invulling te willen aan de gemeenschappelijke ambitie voor één sterke podiumorganisatie voor popprogrammering in Twente. In 2018 maken beide gemeenten hierover nadere afspraken met Metropool. Gezien deze ontwikkelingen kon nog geen subsidiebeschikking voor Metropool worden afgegeven. Om liquiditeitsproblemen te voorkomen heeft Metropool voor het eerste kwartaal 2018 een voorschot op de subsidie gekregen. Begin 2018 nemen de colleges van Enschede en Hengelo een besluit over de realisatie van een bovenstedelijk poppodium. Tot slot heeft het college besloten dat de gemeente met ingang van 2018 lid wordt van de Metropool Ambassadors Club, de businessclub van Metropool.

ActiviteitOmschrijving activiteitLastenBaten
42ASubsidiëren van de bibliotheek.2.427.27252.484
42BSubsidiëren van de muziekschool.1.314.813139.340
42CSubsidiëren van CREA/HEIM.886.105 
42DSubsidiëren van de Schouwburg.2.117.139 
42ESubsidiëren van amateurverenigingen.227.93632.068
42FFinanciering kunst- en cultuureducatie op scholen.83.83483.834
42GBeheren en onderhouden gemeentelijk kunstbezit.140.32420.121
42HSubsidiëren van ateliers en beeldende kunst.62.24410.535
42ISubsidiëren van musea en monumenten.26.534 
42JSubsidiëren van de lokale omroep.45.195 
42KSubsidiëren van diverse culturele activiteiten zoals carillon, 4 mei en Koningsdag.46.673 
42LSubsidiëren van het poppodium Metropool.1.460.666647.999
  8.838.734986.382
4 Sport en Cultuur
Exploitatie, bedragen x € 1.000Begroting 01-01-2017Gewijzigde begroting 2017Rekening 2017
Resultaat voor bestemmingLASTEN (excl. mutaties reserves)-14.851-16.164-17.290
BATEN (excl. mutaties reserves)3.6483.8694.521
Totaal-11.203-12.295-12.769
Mutaties reservesToevoegingen aan de reserves-328-3280
Totaal-328-3280
Resultaat na bestemming-11.531-12.622-12.769