6. Paragrafen 

6.3 Onderhoud kapitaalgoederen

Een groot deel van het gemeentelijk vermogen is geïnvesteerd in kapitaalgoederen. De kapitaalgoederen zijn van groot belang voor het functioneren van onze gemeente, onder andere op het gebied van leefbaarheid, veiligheid, verkeer, vervoer en recreatie. Onderhoud en beheer is nodig om kapitaalvernietiging te voorkomen en om veiligheid te waarborgen.

Met het beheer en onderhoud van onze wegen, riolering, water, openbaar groen en gemeentelijke gebouwen is een grote inzet van onze middelen gemoeid. De lasten van onze kapitaalgoederen zijn onderdeel van de verschillende programma’s. Deze paragraaf geeft een integraal inzicht in de kaders, ontwikkelingen, onderhoudstoestand en kosten van onze kapitaalgoederen over de programma’s heen.

6.3.1 Wegen

Volumes

Cementbeton132.838m2
Dicht asfaltbeton1.922.918m2
Elementen2.690.340m2
Halfverharding168.391m2
Totaal4.914.487m2
Waaronder:  
fietspad332.992m2
rijbaan2.768.919m2
voetpad1.240.698m2

Onderhoudssystematiek

De gemeente Hengelo hanteert voor het beheer en onderhoud van wegen het kwaliteitsniveau zoals deze omschreven zijn in de landelijke richtlijnen van het CROW.

Veranderingen in het onderhoudsniveau

Het onderhoudsniveau wordt niet veranderd. Hengelo streeft er naar om de richtlijnen van het CROW te handhaven.

Relevante veranderingen t.o.v. vorig jaar

Er zijn geen relevante veranderingen ten opzichte van vorig jaar.

Relevante beleidsnota’s

  • De wegennota 2003
  • Het gemeentelijk verkeer- en vervoersplan 2003

Grote projecten en ontwikkelingen

  • Dalmeden en Medaillon; de komende jaren blijft de gemeente Hengelo inzetten op gebiedsontwikkelingen. Er moeten nog delen openbare ruimte aangelegd worden in Medaillon en Dalmeden. Het areaal wegen en trottoirs neemt hierdoor verder toe.
  • Kuipersdijk: het wegprofiel wordt aangepast en de oversteek van de F35 gerealiseerd
  • Vervangen riolering en herinrichting Deldenerstraat tot Oldenzaalsestraat
  • Herinrichten Mitchamplein met inpassing F35
  • Herinrichting Centrum, Burgemeester Janssenplein, Langestraat, Willemstraat
  • Klimaat-robuust inrichten deel Enschedesestraat en Lange Wemen
  • Oplossen (grond)wateroverlast Adamsweg
  • Herinrichten Marskant met inbreiding woningbouw
  • Aanleg delen van de Veldbeek en de Balktsbeek
  • Inrichting Industrieplein
  • Vervanging openbare verlichting Wethouder Kampstraat en Nijverheid

Huidige staat van onderhoud

Uit inspecties en de evaluatie over het onderhoud van de openbare ruimte was sprake van enige achterstand op het gebied van verharding en verlichting. Deze wordt onder andere veroorzaakt doordat in de jaren ’70 en ’80 veel infrastructurele voorzieningen zijn aangelegd, welke nu toe zijn aan vervanging. De afgelopen jaren zijn de budgetten verlaagd door bezuinigingen, maar inmiddels zijn de kosten voor het uitvoeren van onderhoudswerkzaamheden verhoogd. De budgetten zijn wel toereikend om de staat van onze wegen aan de landelijke CROW richtlijnen te laten voldoen. De veiligheid zal gewaarborgd blijven.Kort cyclisch onderhoud wordt sinds 1 januari 2017 uitgevoerd door Gildebor. Hierbij worden meldingen verholpen en kleine reparaties aan straatwerk uitgevoerd. Het grote onderhoud aan de wegen, trottoirs en andere verhardingen wordt hoofdzakelijk uitgevoerd door aannemers in opdracht van de gemeente. Opdrachten worden verstrekt als er niet meer voldaan wordt aan de landelijke richtlijnen voor wegen of wanneer er schades geconstateerd zijn waarbij onderhoud vereist is. Zo blijft de veiligheid gewaarborgd. Wel is het nodig kritisch te blijven nadenken over het gewenste beheerniveau.

Financiën

De budgetten zijn voldoende om de wegen te blijven laten voldoen aan de landelijke CROW richtlijnen. De budgetten waren niet voldoende om alle onderhoudsmaatregelen en vervangingen uit te kunnen voeren. Ook wegen die wel voldoen aan de gestelde normen hebben onderhoud nodig. Dit wordt nu uitgesteld. Wanneer wegen onder het gestelde onderhoudsniveau dreigen te komen, krijgen deze een hogere prioriteit en worden deze eerder aangepakt. Er wordt voor het onderhoud van de wegen niet jaarlijks gereserveerd. Er wordt wel gereserveerd als er vanuit onderhoud geld aan projecten moet worden bijgedragen en als er gecombineerde onderhoudsactiviteiten plaatsvinden. Als er achterstallig onderhoud is waar geen budget voor is, wordt hiervan melding gemaakt aan de raad en wordt om extra budget gevraagd. Daarnaast zijn de ramingen t.b.v. de verkeersregelinstallaties geactualiseerd.

De budgetten zijn:

Wegen, Verkeer en VervoerBEGROTING 2019BEGROTING 2020BEGROTING 2021BEGROTING 2022
Salarissen en sociale lasten668.466668.466668.466668.466
Kapitaallasten827.317877.712911.195934.380
Exploitatielasten5.691.9405.696.1565.754.6575.754.657
Totaal7.187.7237.242.3347.334.3187.357.503

6.3.2 Groen

Volumes

Bomen34.965st
Cultuurlijke beplanting244.368m2
Natuurlijke beplanting751.508m2
Gras3.842.119m2

Relevant beleid

Onderhoudssystematiek

Het onderhoud van het groen wordt sinds 1 januari 2017 uitgevoerd door Gildebor. In de beheercatalogus 2007 is aangegeven hoe het groen beheerd moet worden. Er is bijvoorbeeld vermeld hoe lang het gras mag zijn, hoeveel onkruid aanwezig mag zijn, hoeveel overhang er mag zijn. Ook zijn hierin zaken vermeld zoals minimale vlakheid, minimale bedekking etc. De beheercatalogus maakt onderscheid in niveau “Hoog”, niveau “Basis” en niveau “Laag”. Bedrijventerreinen worden beheerd op niveau “Laag”. Het centrum en de wijkwinkelcentra worden beheerd op niveau “Hoog”. De rest van Hengelo wordt beheerd op niveau “Basis”.

Veranderingen in het onderhoudsniveau

Het onderhoudsniveau wordt niet veranderd. Bij projecten als reconstructies of rioolvervangingen houden we rekening met het toekomstige en duurzame beheer van de openbare ruimte. Hengelo moet en kan groener, niet alleen de binnenstad, maar ook andere wijken. Groene buffers zijn belangrijk voor de stad en klimaatadaptatie. Wij zetten in op een zichtbare vergroening.Een ander belangrijk onderdeel bij het aantrekkelijk maken van de binnenstad is het toevoegen van groen en water waar dat mogelijk is. Wij werken met en stimuleren innovatieve manieren om te vergroenen. Denk aan verticaal groen en de zogenaamde ‘living pavements’. Living Pavement is een open tegelsysteem dat ruimte geeft aan (spontane) vegetatie in de openbare ruimte. Living Pavement legt verbanden tussen actuele thema’s als regenwateroverlast, het hitte-eiland-effect en fijnstof en de groeiende behoefte van de stedeling aan meer contact met groen in de directe leefomgeving.Inzichten op gebied van spelen veranderen. Er is sprake van een verschuiving naar meer natuurlijk spelen en een grotere nadruk op ontmoeting. Er is meer aandacht voor informele speelruimte. In de jaren die achter ons liggen heeft de gemeente te maken gehad met forse bezuinigingen, ook op het speelbudget. Met het overblijvende budget zou de gemeente bijna de helft van het aantal speelplekken op den duur niet meer kunnen onderhouden. De gemeenteraad vond dit te ver gaan en heeft daarom extra geld beschikbaar gesteld, zodat toch nog 80% van het aantal ingerichte speelplekken in Hengelo voor de toekomst behouden kan blijven. Om dit te bereiken wordt ingezet op een verbetering van de kwaliteit van de overblijvende speelplekken, zodat de onderhoudskosten omlaag kunnen en de voorzieningen langer mee kunnen. Er moeten speelplekken verdwijnen en sommige speelplekken zullen worden samengevoegd. Het proces van opheffen en/of samenvoegen vindt plaats in een periode van vier jaar. De voorstellen hiervoor zijn gemaakt in overleg met de bewonersorganisaties en bewoners (het project ‘participatie duurzaam spelen’). Het overzicht van op te heffen en samen te voegen speelplekken is op 26 september 2017 door het college vastgesteld, samen met een Meerjarenplan voor de uitvoering in vier jaar. De ingerichte speelplekken die kunnen blijven (80% in aantal) worden, op het moment dat ze aan het einde van hun levensduur zijn en aan vervanging toe zijn, duurzaam heringericht. De locaties van speelplekken die worden opgeheven blijven bespeelbaar. De bankjes blijven staan. Als de speelplek in het gras lag, blijft het gras; lag hij op een plein, dan blijft het plein. Er worden geen andere zaken op de vrijgekomen locaties geplaatst.

Relevante beleidsnota’s

  • Beheercatalogus 2007
  • Bomenverordening 2018
  • Groenplan Hengelo 2015
  • Bomenbeheerplan 2010
  • Nota snippergroen 2015
  • Kadernota Spelen 2016

Grote projecten en ontwikkelingen

Uitbreidingslocaties

De komende jaren wordt er steeds meer openbare ruimte aangelegd in de uitbreidingsgebieden Dalmeden, Medaillon en ‘t Rot. Als gevolg hiervan neemt ook het areaal openbare ruimte en daarmee het groenareaal toe.

Reconstructies

De bomen in de Troelstrastraat zijn in een zeer slechte conditie en moeten worden vervangen. Hiervoor zijn middelen in de begroting ‘gereserveerd.’

Nieuwe infrastructuur & openbare ruimte

De realisatie van de kruising Breemarsweg met de Laan Hart van Zuid start eind 2018. Het zuidelijke deel, inclusief de brug over het Twentekanaal, zal in 2019 in gebruik worden genomen.

Financiën

De budgetten zijn voldoende voor het regulier onderhoud om de vastgestelde onderhoudsniveaus te behouden. Er wordt jaarlijks niet voor groot onderhoud gereserveerd. Wanneer er onvoldoende budget beschikbaar is voor groot onderhoud, wordt hiervoor aan de raad een krediet gevraagd. Ook wordt gekeken of een combinatie kan worden gevonden met projecten en andere onderhoudswerkzaamheden die plaatsvinden, zoals rioleringswerkzaamheden en herstraten. De budgetten zijn:

Groen en SpelenBEGROTING 2019BEGROTING 2020BEGROTING 2021BEGROTING 2022
Salarissen en sociale lasten515.754515.754515.754515.754
Kapitaallasten91.241105.134116.534127.742
Exploitatielasten4.959.8194.931.9674.929.7114.929.711
Totaal5.566.8145.552.8555.561.9995.573.207

6.3.3 Water en riolering

Volumes

Vrijverval riool610.000m1
Mechanisch riool89.591m1
Kolken33.913st.
Drukriool- en rioolgemalen362st.
Drainage221.001m1

Onderhoudssystematiek

Het in stand houden van de riolering moet tegen zo laag mogelijke kosten gebeuren. Concreet betekent dit dat riolen niet worden vervangen zolang uitstel verantwoord is of alternatieven doelmatiger zijn. Het rioolvervangingsplan is gebaseerd op risico gestuurd beheer. Hierbij worden de onderhoudsinspanningen gestuurd op de gevolgen van schade. De keuze voor vervanging, relining of deelreparaties blijft maatwerk.

De gevolgen van de klimaatveranderingen maken steden minder leefbaar. Hitte, luchtkwaliteit, wateroverlast en stormen stellen ons voor nieuwe opgaven. We willen maatregelen voor extra groen en water in de stad combineren om de wateroverlast terug te dringen en om Hengelo veel minder stenig en dus groener te maken. Bij alle projecten nemen we dit als uitgangspunt. Door het slim combineren is er beperkt aanvullende financiering nodig.

Relevante beleidsnota’s

  • Gemeentelijk Grondwaterplan (vastgesteld in 2013);
  • Gemeentelijk Waterplan (vastgesteld in 2006).
  • Nieuw Gemeentelijk Rioleringsplan 2018-2022

Grote projecten en ontwikkelingen

  • Klimaat-robuust inrichten deel Enschedesestraat en Lange Wemen
  • Inrichten tijdelijke waterberging in de openbare ruimte
  • Oplossen (grond)wateroverlast Adamsweg
  • Rioolvervanging Deurningerstraat, rotonde tot Oldenzaalsestraat
  • Rioolaanpassingen Deldenerstraat.
  • Aanleg delen van de Veldbeek en de Balktsbeek
  • Nader onderzoek in de grondwateraandachtsgebieden met mogelijke aanleg van drainage

Op het gebied van riolering en waterhuishouding wordt samengewerkt met de Twentse gemeenten en het Waterschap. Met zogenaamde werkplaatsen wordt door gezamenlijk onderzoek geprobeerd kostenbesparingen te realiseren in de waterketen.

Financiën

De budgetten voor regulier en groot onderhoud zijn vastgesteld in het GRP. Op basis van het GRP 2018-2022 zijn de budgetten voldoende. Hoewel het beheer meer risicogestuurd plaats vindt is de verwachting dat dit voldoende is om de eisen die aan de functionaliteit en veiligheid worden gesteld te waarborgen. Mocht een riolering onverhoopt eerder moeten worden vervangen dan gepland dan kan dit vaak worden opgelost door een geplande vervanging wat naar achteren te schuiven.

RioleringBEGROTING 2019BEGROTING 2020BEGROTING 2021BEGROTING 2022
Salarissen en sociale lasten318.330318.330318.330318.330
Mutatie voorzieningen1.646.7431.956.7132.194.6642.463.108
Kapitaallasten1.785.3721.809.8621.897.9661.977.391
Overige exploitatielasten4.360.7934.388.6154.422.3314.445.457
Belastingen op producenten en huishoudens-9.270.308-9.632.590-9.992.361-10.363.356
WaterlopenBEGROTING 2019BEGROTING 2020BEGROTING 2021BEGROTING 2022
Salarissen en sociale lasten28.94428.94428.94428.944
Kapitaallasten8.7558.6458.5338.423
Exploitatielasten40.02737.71937.65537.655
Totaal77.72675.30875.13275.022

6.3.4 Gebouwen

Volumes

Gebouwen
Wettelijke taak (onderwijs)83 gebouwen
Gemeentelijk beleid (kunst & cultuur, sport, welzijn, parkeren, kinderboerderij)59 gebouwen
Huisvesting eigen organisatie en Gildebor11 gebouwen
Herontwikkeling (grondexploitaties)10 gebouwen
Afstoten (heroverweging eigendom, verkoop of sloop) 19 gebouwen

Het gemeentelijk vastgoed bestaat uit 182 gebouwen (één gebouw kan uit meerdere adressen bestaan). Deze zijn voor € 524,8 miljoen verzekerd (herbouwwaarde). Het gemeentelijk bezit aan objecten bestaat onder andere uit scholen, sporthallen, buurthuizen en aankopen in het kader van grondverwerving. Als gevolg van deze diversiteit zijn de onderhoudskosten voor de gebouwen onderdeel van verschillende beleidsprogramma’s.

Beheer

Het Vastgoedbedrijf beheert de gemeentelijke vastgoedobjecten. Met ‘de gemeentelijke vastgoedobjecten’ worden alle verhuurbare objecten bedoeld die in gemeentelijk bezit zijn. De gemeente bezit dit vastgoed als middel om beleidsdoelstellingen te halen. Het hebben van vastgoed is geen doel op zich.

Gemeentelijke gebouwen die nog niet door het Vastgoedbedrijf worden beheerd zijn: stadion Veldwijk, het Twentebad en het stadhuis. Dit in verband met de geplande renovaties. Deze gebouwen zullen in een later stadium overgaan naar het Vastgoedbedrijf. Schoolgebouwen en gebouwen in grondexploitaties worden ook niet beheerd door het Vastgoedbedrijf. Schoolgebouwen zijn juridisch eigendom van de schoolbesturen. Pas op het moment dat een school leeg komt te staan komt het volledige eigendom en beheer bij het Vastgoedbedrijf te liggen. Indien deze gebouwen niet nodig zijn voor beleidsdoelstellingen worden ze door het Vastgoedbedrijf verkocht. Gebouwen die in een grondexploitatie zijn aangekocht voor de ontwikkeling van een locatie blijven in principe in de grondexploitatie verantwoord.

Onderhoudssystematiek

In opdracht van het Vastgoedbedrijf is voor een groot deel van het gemeentelijk vastgoed (met uitzondering van de onderwijsgebouwen en de gebouwen die op korte termijn worden afgestoten) het onderhoudsniveau inzichtelijk gemaakt conform de NEN 2767-systematiek (conditiemeting van gebouwen en installaties door middel van een vastgelegde meet- en registreermethode). Deze informatie is in een meerjarige onderhoudsplanning gezet. Deze onderhoudsplanning bestrijkt een periode van 40 jaar die elk jaar, ten aanzien van de tijdstippen van onderhoud, wordt geactualiseerd. De gebouwen worden onderhouden conform de onderhoudsplanning.

Veranderingen in het onderhoudsniveau

Een groot deel van het gemeentelijk vastgoed is geïnspecteerd om zodoende goed te kunnen sturen op de onderhoudskosten van het vastgoed en inzicht te hebben in de risico’s en de werkelijke oppervlakte van de objecten. Uit de inspecties is gebleken dat een overgroot deel van de objecten niveau 3 (redelijke conditie) of beter heeft. Eén keer per 4 jaar worden de condities van de panden opnieuw vastgesteld om te controleren of ze voldoen aan het minimale conditieniveau 3.

Coalitieakkoord

In het coalitieakkoord wordt niets vermeld over het onderhoudsniveau. Tevens zijn er door de raad of het college geen richtlijnen vastgesteld met betrekking tot het onderhoudsniveau.

Relevante beleidsnota’s

  • Businessplan oprichting Vastgoedbedrijf 2012

Grote projecten en ontwikkelingen

  • Naar verwachting zal in de loop van 2018 het gebouw aan de Beursstraat 44 worden aangekocht van Stichting Schouwburg Hengelo. Op dit moment worden de koop- en huurovereenkomst uitgewerkt alsmede de daarmee samenhangende subsidie. Vooruitlopend op de aankoop is structureel € 416.000 extra gereserveerd voor onderhoud in de Kadernota 2018-2021.
  • De gebouwen aan de Bataafse Kamp 6-7, Paul Krugerstraat 49 en Bandoengstraat 7 komen vanuit onderwijs over naar het Vastgoedbedrijf. De gebouwen aan de Bataafse Kamp 6-7 en de Paul Krugerstraat worden verkocht. Het gebouw aan de Bandoengstraat 7 zijn wij voornemens om te slopen. Voor deze 3 gebouwen is daarom geen onderhoudsbudget begroot.

Huidige staat van onderhoud

Uit de inspecties is gebleken dat een overgroot deel van de objecten niveau 3 (redelijke conditie) of beter heeft. Alle onderhoudsniveaus en de daar bijbehorende budgetten zijn hiermee in beeld. Voor de objecten die op korte termijn in aanmerking komen voor verkoop/sloop zijn er geen onderhoudsinspecties uitgevoerd. Het onderhoudsniveau kan voor deze objecten wat lager liggen.

Financiën

De getroffen onderhoudsvoorzieningen en de bestemmingsreserve zijn toereikend om het huidige onderhoudsniveau te bestendigen.

De budgetten zijn:

 2019202020212022
Regulier onderhoud 1.029.701 1.165.171 1.165.171 1.165.171
Groot onderhoud959.348 1.308.006 1.448.576 423.033
Totaal 1.989.049 2.473.177 2.613.747 1.588.204

Deze budgetten zijn uitsluitend ten behoeve van kosten derden. Voor het onderhoud dat door ons eigen personeel wordt gedaan (personeelslasten) zijn separate budgetten opgenomen. Het onderhoud voor de onderwijsgebouwen (met uitzondering van noodlokalen en leegstaande schoolgebouwen) en de gebouwen die in de grondexploitaties zitten, worden niet vanuit bovengenoemde budgetten bekostigd. Het onderhoud van de objecten in de grondexploitaties worden binnen de grondexploitaties gedekt. Voor de onderwijsgebouwen krijgen de schoolbesturen een rechtstreekse bijdrage van het rijk voor het onderhoud. Indien er voor gebouwen geen voorziening of reserve aanwezig is en er dient (groot) onderhoud uitgevoerd te worden, dient hiervoor bij de raad een krediet aangevraagd te worden. Dit geldt ook indien er bij een gebouw achterstallig onderhoud wordt geconstateerd.